Dissemination
Standards
Bulletin Board


 


ՀՀ ԱՎԾ մեթատվյալների հիմնապաշար

Տվյալների Տարածման Հատուկ Ստանդարտ
(Համաձայն ԱՄՀ-ին տրամադրած տարբերակի)

Հայաստանի

Հանրապետություն Ազգային հաշիվներ

Վերջին վերանայումը

31 մայիս 2017թ.

Վերջին վավերացումը

31 մայիս 2017թ.

Պատասխանատու(ներ)         
 
 

Լուսյա Խաչատրյան

ՀՀ ԱՎԾ աշխատակազմի

Մակրոտնտեսական ցուցանիշների և ազգային

հաշիվների բաժին

Բաժնի պետ

Հայաստանի Հանրապետություն, 0010, ք. Երևան, Հանրապետության պող., Կառավարական տուն 3

  Հեռախոս : 374 11 523 996
  Ֆաքս : 374 11 521 921
  Էլ. փոստ : lusya@armstat.am, info@armstat.am
Տարածման ձևաչափ
Ամփոփ մեթոդաբանություն
Ազգային Ամփոփ Տվյալների Էջ

 

Տվյալներ. ընդգրկունություն, պարբերականություն և ժամանակայնություն

Ընդգրկունության բնութագրեր

5.1.1 Վիճակագրական ներկայացուցչականություն

Համախառն ներքին արդյունքի (ՀՆԱ) վերաբերյալ տվյալները` ընթացիկ և միջին տարեկան գներով, տարածվում են միլիոն հայկական դրամով, իսկ իրական ծավալի ինդեքսները, որոնք հաշվարկվում են  հղումային տարվա նկատմամբ, նախորդ եռամսյակի նկատմամբ, նախորդ տարվա նույն եռամսյակի նկատմամբ և  նախորդ տարվա միջինի նկատմամբ ` տոկոսով: ՀՆԱ-ն հաշվարկվում է շուկայական և հիմնական գներով:

Եռամսյակային տվյալներն ընդգրկում են արտադրական եղանակով հաշվարկված ՀՆԱ-ն` ըստ տվյալների ներկայացման Եվրոպական հաշիվների համակարգ 2010-ում (ԵՀՀ 2010)  օգտագործվող A21 ձևաչափի և ծախսային եղանակով հաշվարկված ՀՆԱ-ն` ըստ ծախսերի բաղադրիչների: Եռամսյակային տվյալները հաշվարկվում և հրապարակվում են ընթացիկ, նախորդ տարվա համադրելի  և մշտական գներով, իսկ սկսած 2011թ-ի 1-ին եռամսյակից նախորդ տարվա համադրելի գների փոխարեն` նախորդ տարվա միջին տարեկան գներով:

Տարեկան տվյալներն ընդգրկում են ՀՆԱ-ն արտադրական եղանակով ըստ տվյալների ներկայացման ԵՀՀ 2010-ում օգտագործվող A21 ձևաչափի, ծախսային եղանակով և եկամուտների ձևավորման եղանակով: Հրապարակվում են համախմբված հաշիվներն` ըստ հատվածների (ոչ ֆինանսական կազմակերպություններ, ֆինանսական կազմակերպություններ, պետական կառավարման մարմիններ, տնային տնտեսությունները սպասարկող ոչ առևտրային կազմակերպություններ, տնային տնտեսություններ): Կազմվում են հինգ ինստիտուցիոնալ հատվածների հաշիվները, ինչպես նաև ազգային հաշիվների հիմնական բաղադրիչները, “արտերկրի” հաշիվը և համաձայնեցվածությունը հաշիվների միջև:

Բացի եռամսյակային և տարեկան տվյալներից, մինչև 2010թ. դեկտեմբերը ներառյալ հաշվարկվում էին նաև ՀՆԱ-ի ամսական տվյալներ: ՀՀ  ԱՎԾ-ն, առաջնորդվելով միջազգային փորձագետների խորհրդատվությամբ, սկսած 2011թ. հունվարից, ՀՆԱ ամսական ցուցանիշի հաշվարկը չի իրականացնում: Փոխարենը` որպես տնտեսությունը բնութագրող ամփոփ ամսական ցուցանիշ, հաշվարկվում է Տնտեսական ակտիվության ամսական ցուցանիշը  (ՏԱՑ):

Եռամսյակային տվյալները տարածվում են, ինչպես սեզոնային ճշգրտումներով, այնպես էլ` առանց դրա:

Պարբերականություն

4.1.1 Պարբերականություն

Եռամսյակային

Տարեկան` ամբողջական հաշիվները ըստ ինստիտուցիոնալ հատվածների:

Ժամանակայնություն

4.1.2 Ժամանակայնություն

Եռամսյակային

Սկսած 2012 թվականից` արտադրական եղանակով հաշվարկված եռամսյակային տվյալները հրապարակվում են հաշվետու եռամսյակին հաջորդող 60/62-րդ օրը, իսկ ծախսային եղանակով հաշվարկվածը՝ 90/92-րդ օրը:

Ըստ վերանայման քաղաքականության ընթացիկ եռամսյակի հրապարակման հետ մեկտեղ հրապարակվում են նաև ընթացիկ տարվա նախորդ եռամսյակները (անկախ նրանից,  տվյալները ճշգրտվել են թե ոչ):

Արտադրական եղանակով հաշվարկված եռամսյակային ՀՆԱ առաջին գնահատականը հրապարակվում է հաշվետու տարվան  հաջորդող տարվա փետրվարի վերջին, ծախսային եղանակով հաշվարկվածը՝ մարտի վերջին:

Արտադրական և  ծախսային եղանակով հաշվարկված եռամսյակային ՀՆԱ երկրորդ  գնահատականը հրապարակվում է հաշվետու տարվան  հաջորդող տարվա ապրիլի վերջին:

Արտադրական և ծախսային եղանակով հաշվարկված եռամսյակային ՀՆԱ երրորդ  գնահատականը հրապարակվում է հաշվետու տարվանից մեկ տարի չորս ամիս հետո:

Տարեկան

Արտադրական եղանակով հաշվարկված տարեկան ՀՆԱ առաջին գնահատականը հրապարակվում է հաշվետու տարվան  հաջորդող տարվա փետրվարի վերջին, ծախսային եղանակով հաշվարկվածը՝ մարտի վերջին:

Արտադրական և  ծախսային եղանակով հաշվարկված տարեկան ՀՆԱ երկրորդ   գնահատականը հրապարակվում է հաշվետու տարվան  հաջորդող տարվա ապրիլի վերջին:

Արտադրական և ծախսային եղանակով հաշվարկված տարեկան ՀՆԱ երրորդ  գնահատականը հրապարակվում է հաշվետու տարվանից մեկ տարի չորս ամիս հետո:

Հանրության համար հասանելիություն

Տվյալների թողարկման նախնական օրացույցի տարածում

5.1.3 Տվյալների թողարկման նախնական օրացույց

Վիճակագրական հրապարակումների (տվյալների) ժամանակացույցերն արտացոլվում են ՀՀ վիճակագրության պետական խորհրդի (ՀՀ ՎՊԽ)կողմից հաստատվող պետական վիճակագրական աշխատանքների տարեկան ծրագրերում: Տարեկան ծրագիրը հաստատվում է ՀՀ պետական բյուջեի հաստատումից հետո (ՀՀ Ազգային ժողովի կողմից)` մեկամսյա ժամկետում:

2017թ. պետական վիճակագրական աշխատանքների տարեկան ծրագիրը հաստատվել է ՀՀ վիճակագրության պետական խորհրդի 2016թ. դեկտեմբերի 22-ի թիվ 18-Ն որոշմամբ և հրապարակվել է ՀՀ ԳՆԱՏ –ում (2-571) 16.01.2017 թվականին: 2017 թվականի պետական վիճակագրական աշխատանքների ծրագրի հայերեն տարբերակը տեղադրված է ՀՀ ԱՎԾ ինտերնետային կայքում` հետևյալ հասցեով. http://www.armstat.am/am/?nid=191&year=2017

Բացի այդ, Հրապարակումների Ժամանակացույցը տեղադրված է նաև ՀՀ ԱՎԾ ինտերնետային կայքի դիմային էջում http://www.armstat.am/file/calendar/2013-i%20Oracuic-am.pdf

Հրապարակումների ճշգրիտ ժամկետների նշումով ժամանակացույցը` մեկ եռամսյակ առաջ, տարածվում է նաև Արժույթի միջազգային հիմնադրամի Տվյալների Տարածման Տեղեկագրի ինտերնետային կայքում (http://dsbb.imf.org):

Միաժամանակյա ներկայացումը բոլոր շահագրգիռ կողմերին

 

5.1.4 Միաժամանակյա ներկայացում

Բոլոր սպառողներին  տվյալները ներկայացվում են միաժամանակ` մամլո հաղորդագրությունների և վիճակագրական հրապարակումների տեսքով  ("Հայաստանի Հանրապետության սոցիալ-տնտեսական վիճակը ") և ՀՀ ազգային վիճակագրական ծառայության ինտերնետային կայքում` հետևյալ հասցեով. http://www.armstat.am/am/?nid=82:

Բոլոր հրապարակումների օրինակները տեղադրվում են նաև ՀՀ ԱՎԾ բաց գրադարանում և ՀՀ ազգային գրադարանում: Միևնույն ժամանակ դրանք ուղարկվում են վիճակագրական աշխատանքների տարեկան ծրագրում նշված հասցեատերերին:

Արժանահավատություն

Սահմանված կարգի և պայմանների տարածումը, որի ներքո իրականացվում է պաշտոնական վիճակագրությունը, ներառյալ  անհատական տվյալների գաղտնիությունը:

0.1.1 Տվյալների հավաքագրման, մշակման և տարածման պատասխանատվություն

Ազգային վիճակագրական ծառայություն

Տվյալների հավաքագրման և տարածման բնագավառի հարաբերությունները կարգավորվում են ՀՀ Ազգային ժողովի կողմից 2000թ, ապրիլի 4-ին ընդունված “Պետական վիճակագրության մասին” Հայաստանի Հանրապետության օրենքով, որը հանդիսանում է պետական վիճակագրության բնագավառը կարգավորող իրավական հիմքը: Օրենքը սահմանում է ՀՀ-ում պետական վիճակագրության կազմակերպման կարգը և կարգավորում է հանրապետության սոցիալ-տնտեսական գործընթացների, բնակչության և նրա կենսագործունեության ոլորտների վերաբերյալ վիճակագրական տվյալների հավաքագրման, մշակման, կուտակման, ամփոփման, պահպանման, ինչպես նաև վերլուծության, փոխանակման և վիճակագրական տեղեկատվության տրամադրման և հրապարակման հետ կապված հարաբերությունները:

Մարդահամարի նախապատրաստման, անցկացման, սկզբնական (անհատական) տվյալները կուտակելու և պահպանելու, ինչպես նաև ամփոփ տվյալները տարածելու ընթացքում ծագող իրավահարաբերությունները կարգավորվում են ՀՀ Ազգային ժողովի կողմից 1999թ. հոկտեմբերի 12-ին ընդունված “Մարդահամարի մասին” ՀՀ օրենքով:

Գյուղատնտեսական համատարած հաշվառման  ժամանակ  ծագող իրավահարաբերությունները կարգավորվում են  ՀՀ Ազգային ժողովի  կողմից 2008թ. նոյեմբերի  27-ին ընդունված "Գյուղատնտեսական  համատարած հաշվառման մասին "ՀՀ օրենքով:

Պետական վիճակագրության մասին” ՀՀ օրենքի դրույթներին համապատասխան` պետական վիճակագրության բնագավառը կարգավորող նորմատիվ-իրավական հիմք են հանդիսանում նաև “Պետական վիճակագրական աշխատանքների եռամյա ծրագրի մասին” Հայաստանի Հանրապետության օրենքը և Հայաստանի Հանրապետության վիճակագրության պետական խորհրդի (ՀՀ ԱՎԾ կառավարման բարձրագույն մարմնի) կողմից հաստատվող նորմատիվ իրավական ակտերը:

Հայաստանի Հանրապետության 2013-2015 թվականների “Պետական վիճակագրական աշխատանքների եռամյա ծրագրի մասին” օրենքն ընդունվել է Հայաստանի Հանրապետության Ազգային ժողովի կողմից 2012 թվականի դեկտեմբերի 19-ին:

Բացի վերոշարադրյալից, պետական վիճակագրության կազմակերպման առանձին հարաբերություններ կարգավորվում են նաև Հայաստանի Հանրապետության վիճակագրության պետական խորհրդի կողմից հաստատված և ստորև թվարկված նորմատիվ ակտերով, ինչպես նաև 0.1.2, 0.1.3 և 0.1.4 ենթակետերում թվարկված իրավական ակտերով`

1. Հայաստանի Հանրապետության վիճակագրության պետական խորհրդի 2002թ. հուլիսի 26-ի “Հայաստանի Հանրապետության ազգային վիճակագրական ծառայության կանոնադրությունն ու կենտրոնական ապարատի կառուցվածքը հաստատելու մասին թիվ 110-Ն որոշում.

2. Հայաստանի Հանրապետության վիճակագրության պետական խորհրդի 2006թ. նոյեմբերի 24-ի  “Հայաստանի Հանրապետության վիճակագրության պետական խորհրդի աշխատակարգը հաստատելու և  Հայաստանի Հանրապետության վիճակագրության պետական խորհրդի 2000 թվականի օգոստոսի 15-ի թիվ 10 որոշումն ուժը կորցրած ճանաչելու մասին” թիվ 20-Ն որոշում.

3. Հայաստանի Հանրապետության վիճակագրության պետական խորհրդի 2001թ. օգոստոսի 15-ի “Վիճակագրական տեղեկատվության հրապարակման ձևերի մասին կարգը հաստատելու մասին թիվ 60 որոշում:

0.1.2 Հարաբերություններ վարչական վիճակագրություն իրականացնող մարմինների հետ

Ազգային վիճակագրական ծառայություն

ՀՀ ԱՎԾ-ի հարաբերությունները վարչական վիճակագրություն իրականացնող կազմակերպությունների հետ կարգավորվում են Հայաստանի Հանրապետության վիճակագրության պետական խորհրդի 2002թ. մայիսի 10-իՎարչական (տեղեկատվական) ռեգիստրների վարման և դրանցից տեղեկատվության ստացման կարգը հաստատելու մասին” թիվ 109 որոշմամբ:

Թիվ 109 որոշումը uահմանում է վարչական (տեղեկատվական) ռեգիuտրների վարման, ինչպեu նաև դրանց միջոցով հավաքագրվող տեղեկությունների` ՀՀ ազգային վիճակագրական ծառայություն ներկայացման կարգն ու պայմանները:

0.1.3 Անհատական (անվանական) տվյալների գաղտնիություն

Ազգային վիճակագրական ծառայություն

Վիճակագրական գաղտնիքի հետ կապված խնդիրները կարգավորվում են “Պետական վիճակագրության մասին” Հայաստանի Հանրապետության օրենքով և Հայաստանի Հանրապետության վիճակագրության պետական խորհրդի 2001թ. հունիսի 25-ի  Վիճակագրական գաղտնիքի պահպանման կարգը հաստատելու մասին” թիվ 53 որոշմամբ սահմանված դրույթներով:

Նշված կարգը uահմանում է վիճակագրական գաղտնիք պարունակող տեղեկությունների պահպանման, oգտագործման և հրապարակման կարգը, վիճակագրական գաղտնիքի շուրջ ծագող հարաբերությունների մաuնակիցների իրավունքներն ու պարտականությունները:

 Համաձայն այդ իրավական ակտերի ՀՀ ԱՎԾ-ում ստեղծվել է Վիճակագրական գաղտնիքի պահպանման հարցերի հանձնաժողով: Բացի այդ, ՀՀ ԱՎԾ բոլոր աշխատողները ստորագրում են հայտարարագիր վիճակագրական գաղտնիքի պահպանման վերաբերյալ:

0.1.4 Վիճակագրական հաշվետվության ապահովում

Ազգային վիճակագրական ծառայություն

Պետական վիճակագրական աշխատանքների ծրագրի իրականացման համար անհրաժեշտ վիճակագրական տեղեկատվության ներկայացումը կարգավորվում է “Պետական վիճակագրության մասին” Հայաստանի Հանրապետության օրենքով և Հայաստանի Հանրապետության վիճակագրության պետական խորհրդի 2003թ. հոկտեմբերի 3-ի  Վիճակագրական տեղեկությունների ներկայացման կարգը հաստատելու մասին” թիվ 11-Ն որոշմամբ սահմանված դրույթներով:

 Նշվածով uահմանվում է Հայաuտանի Հանրապետության oրենuդրությամբ uահմանված կարգով գրանցված իրավաբանական անձանց (անկախ կազմակերպական-իրավական ձևից), անհատ ձեռնարկատերերի, oտարերկրյա իրավաբանական անձանց` Հայաuտանի Հանրապետությունում գտնվող առանձնացված uտորաբաժանումների, ինչպեu նաև պետական կառավարման և տեղական ինքնակառավարման մարմինների կողմից, պետական վիճակագրական դիտարկումների շրջանակում վիճակագրական տեղեկությունների ներկայացման կարգը:

0.2.1 Անձնակազմ, օժանդակ միջոցներ, համակարգչային ռեսուրսներ և ֆինանսավորում

Ազգային վիճակագրական ծառայություն

Ազգային վիճակագրական ծառայության աշխատողների թվաքանակը հաստատում է Հայաստանի Հանրապետության Վարչապետը` ՀՀ ԱՎԾ նախագահի ներկայացմամբ:

ՀՀ ԱՎԾ–ն ֆինանսավորվում է ՀՀ պետական բյուջեից:

ՀՀ ԱՎԾ այն աշխատողների, որոնք հանդիսանում են քաղաքացիական ծառայողներ, աշխատանքի վարձատրությունն իրականացվում է “Քաղաքացիական ծառայողների աշխատանքի վարձատրության մասին” ՀՀ օրենքով և ընդհանուր է բոլոր քաղաքացիական ծառայողների համար:

Ազգային հաշիվներ

Մակրոտնտեսական ցուցանիշների և ազգային հաշիվների բաժինն ունի 7 աշխատակից, որոնք ունեն բարձրագույն կրթություն:

Մակրոտնտեսական ցուցանիշների և ազգային հաշիվների բաժինը տեխնիկապես այնքան էլ  լավ կահավորված չէ:

0.2.2 Ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման ապահովում

Ազգային վիճակագրական ծառայություն

ՀՀ օրենսդրությամբ սահմանված կարգով, ՀՀ ԱՎԾ աշխատակազմի ղեկավարը տնօրինում է ԱՎԾ աշխատակազմի սեփականությունը, ներառյալ ֆինանսական միջոցները: ՀՀ ԱՎԾ աշխատակազմի ղեկավարը պատրաստում է ԱՎԾ-ի բյուջեի նախագիծը:

ՀՀ ԱՎԾ տարեկան բյուջեի ծախսերը և ֆինանսական հաշվետվությունների իսկության վերստուգումը հաստատում է ՀՀ ԱՎԾ նախագահը, իսկ տարեկան հաշվեկշիռը և ֆինանսական հաշվետվությունը` ՀՀ վիճակագրության պետական խորհուրդը:

ՀՀ ԱՎԾ աշխատակազմի տարեկան ֆինանսական հաշվետվության իսկության վերստուգումն իրականացվում է ՀՀ Կառավարության սահմանած կարգով:

0.3.1 Սպառողների պահանջների մոնիթորինգ

Ազգային վիճակագրական ծառայություն

Սպառողների պահանջներն ուսումնասիրելու նպատակով պետական վիճակագրական աշխատանքների ծրագրերը (եռամյա և տարեկան) տեղադրվում են ՀՀ ԱՎԾ ինտերնետային կայքում ( http://www.armstat.am), ինչպես նաև ներկայացվում է ընտրանքային կարգով ընտրված մոտ հարյուր սպառողների (կառավարչական, գիտական և կրթական կազմակերպություններ, դատական մարմիններ, բանկային համակարգ, գործարար, ոչ կառավարական և միջազգային կազմակերպություններ և զանգվածային լրատվության միջոցներ)` դիտողությունների և առաջարկությունների համար:

Համաձայն  Պետական վիճակագրության մասին” Հայաստանի Հանրապետության օրենքի տարեկան ծրագիրը ներառում է ցուցանիշներ երկրի տնտեսական, ժողովրդագրական, սոցիալական և բնապահպանական իրավիճակի վերաբերյալ և փոփոխվում է` հաշվի առնելով սպառողների պահանջների ուսումնասիրությունը:

Տարեկան ծրագիրը մշակելիս հաշվի են առնվում առկա ռեսուրսների սահմանափակումները, վիճակագրական տեղեկություններ տրամադրողների վրա դրվող պարտականությունների ծավալը և ծախսերի արդյունավետությունը, երկրի տվյալների համադրելիությունը միջազգային չափանիշներին, այդ ցուցանիշների պոտենցիալ կայուն պարբերականությունը` երկարաժամկետ միտումները բացահայտելու տեսանկյունից և դրանք պետական վիճակագրությանը հատկացվող տարեկան ռեսուրսների հետ ներդաշնակեցնելու նպատակով:

0.4.1 Որակի քաղաքականություն

Ազգային վիճակագրական ծառայություն

Որակի քաղաքականությունը հիմնված է միջազգային չափանիշներին և համադրումներին համապատասխան համընդհանուր վիճակագրական մեթոդաբանության կիրառման ապահովման սկզբունքի, ինչպես նաև անհրաժեշտ տեխնիկական, տնտեսական և սոցիալական տեղեկատվության դասակարգումների օգտագործման  վրա:

0.4.2 Որակի մոնիթորինգ

Ազգային վիճակագրական ծառայություն

Տարեկան ծրագրի կատարումը կազմակերպում է ՀՀ ԱՎԾ նախագահը:

0.4.3 Որակի պլանավորում

Ազգային վիճակագրական ծառայություն

Վիճակագրական տեղեկատվություն տրամադրողներից հավաքագրված տվյալներն ենթարկվում են թվաբանական և տրամաբանական ստուգման:

Որակի ապահովման ներքին գործընթացները, կախված դրանց բնույթից, իրականացնում են հետևյալ բաժինները.

  • ցուցանիշների համապատասխան մեթոդաբանության ապահովում` ՀՀ ՎՊԽ և վիճակագրական աշխատանքների մեթոդաբանության և դասակարգիչների բաժին.

  • ձեռնարկատիրական գործունեության վիճակագրություն` մակրոտնտեսական ցուցանիշների և ազգային հաշիվների բաժին և ՀՀ ԱՎԾ նախագահի գլխավոր խորհրդական.

  • մակրոտնտեսական ցուցանիշներ` ՀՀ ԱՎԾ նախագահի գլխավոր խորհրդական.

  • հրապարակում և տարածում` ՀՀ ԱՎԾ նախագահի տեղակալ և Վիճակագրական տեղեկատվության տարածման և մարկետինգի բաժին:

 1.1.1 Վիճակագրության անկողմնակալություն

Ազգային վիճակագրական ծառայություն

Համաձայն Պետական վիճակագրության մասին” ՀՀ օրենքի ՀՀ ԱՎԾ-ն իր խնդիրներն իրականացնելիu անկախ է Հայաuտանի Հանրապետության պետական եւ տեղական ինքնակառավարման մարմիններից:

 1.1.2 Սկզբնական տվյալների, մեթոդաբանության և տարածման ընտրություն

Ազգային վիճակագրական ծառայություն

Տարեկան ծրագիրը, որը հաստատվում է ՀՀ ՎՊԽ կողմից, ներառում է`

  • վիճակագրական աշխատանքների ցանկը, դրանց կատարման ժամկետները, ընդգրկման դաշտը, ինչպեu նաև դիտարկումների ձևերը.

  • վիճակագրական ցուցանիշների տրամադրման պարբերականությունը.

  • Ծառայության կողմից իրականացման ենթակա հետազոտությունների, հրատարակվելիք վիճակագրական ժողովածուների, տեղեկագրերի եւ այլ հրապարակումների ցանկն ու պարբերականությունը.

  • կազմակերպությունների, պետական եւ տեղական ինքնակառավարման մարմինների և այլ վարչական ռեգիuտրների եւ դրանց կողմից ներկայացվող ամփոփ վիճակագրական տեղեկությունների (տվյալների) ցանկը.

  • վիճակագրական տեղեկատվության uպառողների ցանկը, անվճար տրամադրվող տեղեկատվության կազմն ու տրամադրման կարգը:

1.1.3 Վիճակագրության ոչ ճիշտ oգտագործման եւ մեկնաբանման պարզաբանում

Ազգային վիճակագրական ծառայություն

Համաձայն Պետական վիճակագրության մասին ՀՀ օրենքի ՀՀ ԱՎԾ-ն պարտավոր չէ, սակայն իրավունք ունի պարզաբանել վիճակագրական տեղեկատվության եւ տվյալների ոչ ճիշտ oգտագործման եւ մեկնաբանման դեպքերը:

1.2.1 Տեղեկատվություն վիճակագրական տվյալների հավաքագրման, մշակման և տարածման ժամակետների և պայմանների վերաբերյալ

Ազգային վիճակագրական ծառայություն

 

“Պետական վիճակագրության մասին” ՀՀ օրենքը հրապարակվել է Հայաստանի Հանրապետության 2000 թվականի ապրիլի 28-ի թիվ 8(106) Պաշտոնական տեղեկագրում, տեղադրված է նաև ՀՀ ԱՎԾ ինտերնետային կայքի հետևյալ հասցեում.

http://www.armstat.am/am/?nid=183 (հայերեն, ռուսերեն և անգլերեն):

“Մարդահամարի մասին” ՀՀ օրենքը հրապարակվել է Հայաստանի Հանրապետության 1999թ. նոյեմբերի 13-ի թիվ 28(94) Պաշտոնական տեղեկագրում:

 

“Գյուղատնտեսական  համատարած  հաշվառման  մասին ” ՀՀ օրենքը հրապարակվել է Հայաստանի Հանրապետության 2008 թվականի դեկտեմբերի 30-ի թիվ 76(666) Պաշտոնական տեղեկագրում, տեղադրված է նաև ՀՀ ԱՎԾ ինտերնետային կայքի հետևյալ հասցեում.

http://www.armstat.am/am/?nid=259 (հայերեն, ռուսերեն և անգլերեն):

Հայաստանի Հանրապետության 2013-2015 թվականների Պետական վիճակագրական աշխատանքների եռամյա ծրագրի մասին օրենքը հրապարակվել է Հայաստանի Հանրապետության 2012 թվականի դեկտեմբերի 28-ի թիվ 66(940) Պաշտոնական տեղեկագրում: Օրենքի հայերեն տարբերակը տեղադրված է ՀՀ ԱՎԾ ինտերնետային կայքի հետևյալ հասցեում. http://www.armstat.am/am/?nid=444:

Պետական վիճակագրության կազմակերպման առանձին հարաբերություններ կարգավորվում են նաև Հայաստանի Հանրապետության վիճակագրության պետական խորհրդի կողմից հաստատված և ստորև թվարկված հետևյալ նորմատիվ ակտերով, որոնք հաստատվելուց հետո հրապարակվում են նաև Հայաստանի Հանրապետության գերատեսչական նորմատիվ ակտերի տեղեկագրում.

    1. Հայաստանի Հանրապետության վիճակագրության պետական խորհրդի 2002թ. հուլիսի 26-ի  “Հայաստանի Հանրապետության ազգային վիճակագրական ծառայության կանոնադրությունն ու կենտրոնական ապարատի կառուցվածքը հաստատելու մասին թիվ 110-Ն որոշումը (հրապարակված է Հայաստանի Հանրապետության գերատեսչական նորմատիվ ակտերի 2002թ. սեպտեմբերի 2-ի թիվ 21(107) տեղեկագրում):

    2. Հայաստանի Հանրապետության վիճակագրության պետական խորհրդի 2003թ. հոկտեմբերի 3-ի  “Վիճակագրական տեղեկությունների ներկայացման կարգը հաստատելու մասին թիվ 11-Ն որոշումը (հրապարակված է Հայաստանի Հանրապետության գերատեսչական նորմատիվ ակտերի 2004թ. փետրվարի 2-ի թիվ 3(151) տեղեկագրում):

    3. Հայաստանի Հանրապետության վիճակագրության պետական խորհրդի 2001թ. հունիսի 25-ի  “Վիճակագրական գաղտնիքի պահպանման կարգը հաստատելու մասին թիվ 53 որոշումը (հրապարակված է Հայաստանի Հանրապետության գերատեսչական նորմատիվ ակտերի 2001թ. սեպտեմբերի 4-ի թիվ 15(78) տեղեկագրում):

    4. Հայաստանի Հանրապետության վիճակագրության պետական խորհրդի 2001թ. օգոստոսի 15-ի  “Վիճակագրական տեղեկատվության հրապարակման ձևերի մասին կարգը հաստատելու մասին թիվ 60 որոշումը (հրապարակված է Հայաստանի Հանրապետության գերատեսչական նորմատիվ ակտերի 2002թ. փետրվարի 11-ի թիվ 3(89) տեղեկագրում):

    5. Հայաստանի Հանրապետության վիճակագրության պետական խորհրդի 2006թ. նոյեմբերի 24-ի  “Հայաստանի Հանրապետության վիճակագրության պետական խորհրդի աշխատակարգը հաստատելու և  Հայաստանի Հանրապետության վիճակագրության պետական խորհրդի 2000 թվականի օգոստոսի 15-ի թիվ 10 որոշումն ուժը կորցրած ճանաչելու մասին” թիվ 20-Ն որոշումը (հրապարակված է Հայաստանի Հանրապետության գերատեսչական նորմատիվ ակտերի 2006թ. դեկտեմբերի 15-ի թիվ 30(239) տեղեկագրում):

    6. Հայաստանի Հանրապետության վիճակագրության պետական խորհրդի 2002թ. մայիսի 10-ի “Վարչական (տեղեկատվական) ռեգիստրների վարման և դրանցից տեղեկատվության ստացման կարգը հաստատելու մասին թիվ 109 որոշումը (հրապարակված է Հայաստանի Հանրապետության գերատեսչական նորմատիվ ակտերի 2002թ. հուլիսի 15-ի թիվ 17(103) տեղեկագրում):

Վերը նշված որոշումների հայերեն տարբերակաները ևս տեղադրված է ՀՀ ԱՎԾ ինտերնետային կայքի հետևյալ հասցեում.  http://www.armstat.am/am/?nid=209:

Բացի վերը նշվածից, Հայաստանի Հանրապետության Վիճակագրության պետական խորհրդի կողմից հաստատվելուց հետո “Հայաստանի Հանրապետության գերատեսչական նորմատիվ ակտերի տեղեկագրում” հրապարակվում են նաև բոլոր պետական վիճակագրական հաշվետվությունների ձևերը և դրանց լրացման կարգի վերաբերյալ հրահանգները:

Հաշվետվությունների ձևերի և դրանց լրացման կարգի վերաբերյալ հրահանգների հայերեն տարբերակները տեղադրված են ՀՀ ԱՎԾ ինտերնետային կայքի հետևյալ հասցեում. http://docs.armstat.am/report/

1.3.1 Անձնակազմի էթիկայի կանոններ

Ազգային վիճակագրական ծառայություն

ՀՀ ԱՎԾ անձնակազմի էթիկայի կանոններն ամրագրված են  Քաղաքացիական ծառայության մասին” ՀՀ օրենքով (հրապարակված է 2002թ. հունվարի 9-ի թիվ 1(176) Պաշտոնական տեղեկագրում) և ՀՀ քաղաքացիական ծառայության խորհրդի "Քաղաքացիական ծառայողների էթիկայի կանոնները հաստատելու մասին" 2002թ. մայիսի 31-ի թիվ 13-Ն որոշմամբ (հրապարակված է Հայաստանի Հանրապետության գերատեսչական նորմատիվ ակտերի 2002թ. օգոստոսի 1-ի թիվ 18(104) տեղեկագրում):

Էթիկայի կանոներն ընդհանուր են քաղաքացիական ծառայողների համար, քաղաքացիական ծառայության բոլոր մարմիններում:

Նախնական տվյալների հասանելիությունը պետական մարմիններին (մինչ պաշտոնական հրապարակումը)

1.2.2  Նախքան վիճակագրության պաշտոնական հրապարակումը պետական մարմիններին հասանելիություն

Ազգային վիճակագրական ծառայություն

Մինչ ՀՀ ԱՎԾ կողմից պաշտոնական հրապարակումը վիճակագրական տվյալներն որևէ պետական մարմնի տրամադրման ենթակա չեն:

Վիճակագրական տվյալների հրապարակումների ժամանակ գերատեսչական մեկնաբանությունների առկայությունը

1.2.3 Վիճակագրական արտադրանքի իրավասություն

Ազգային վիճակագրական ծառայություն

Պետական մարմինների, ինչպես նաև այլ շահագրգիռ սպառողների կողմից ներկայացված մեկնաբանությունները վիճակագրական հրապարակումներում չեն արտացոլվում:

Ճշգրտումների վերաբերյալ տեղեկատվությամբ ապահովումը և մեթոդաբանական էական փոփոխությունների վերաբերյալ նախնական իրազեկումը

4.3.1 Վերանայման օրացույց

Առաջին անգամ հրապարակված տվյալները համարվում են նախնական:

ՀՆԱ բաղադրիչների վերանայումն իրականացվում է համաձայն հաստատված ժամանակացույցի: Բացի այդ ճշգրտումներ կարող են իրականացվել նաև մեթոդաբանական էական փոփոխությունների դեպքում, ինչպես նաև վճարային հաշվեկշռում փոփոխությունների դեպքում:

Հաստատված ժամանակացույցը հետևյալն է`

  • Եռամսյակային տվյալներ` սկզբնական գնահատականը տրվում է հաշվետու եռամսյակին հաջորդող 90/92-րդ օրը, սկսած 2012 թվականից` 60/62-րդ օրը, երկրորդ գնահատականը` հաջորդ տարվա (հաշվետու տարվանից հետո) ապրիլի 30-ին, երրորդ գնահատականը` երկրորդ տարվա (հաշվետու տարվանից հետո) ապրիլի 30-ին:
  • Տարեկան տվյալներ` սկզբնական գնահատականը տրվում է հաշվետու տարվան հաջորդող 90/92-րդ օրը, սկսած 2013 թվականից` կտրվի 60/62-րդ օրը: Երկրորդ գնահատականը տրվում է հաջորդ տարվա (հաշվետու տարվանից հետո) ապրիլի 30-ին, երրորդ գնահատականը` երկրորդ տարվա (հաշվետու տարվանից հետո) ապրիլի 30-ին:

4.3.2 Նախնական և/կամ վերանայված տվյալների ներկայացում

Համապատասխան հրապարակումներում տվյալները նշագրվում են օպերատիվ (նախնական), ճշտված կամ վերջնական: Փոփոխված տվյալներն ուղեկցվում են բացատրական ծանոթագրություններով:

1.2.4 Մեթոդաբանության, սկզբնական տվյալների և վիճակագրական մեթոդների էական փոփոխությունների վերաբերյալ նախնական իրազեկում

Ազգային վիճակագրական ծառայություն

Մեթոդաբանական փոփոխությունների դեպքում հրապարակումներում ներկայացվում են համապատասխան բացատրական ծանոթագրություններ:

 ՀՀ ԱՎԾ-ն օրենքով սահմանված կարգով (“Պետական վիճակագրության մասին”, “Իրավական ակտերի մասին” ՀՀ օրենքներ, ՀՀ վիճակագրության պետական խորհրդի 2003թ. հոկտեմբերի 3-ի “Վիճակագրական տեղեկությունների ներկայացման կարգը հաստատելու մասին” թիվ 11-Ն որոշում և այլն) վիճակագրական հաշվետվությունների նոր ձևերի և/կամ դրանց լրացման կարգի վերաբերյալ հրահանգների տրամադրման միջոցով իրազեկում է վիճակագրական տեղեկություններ տրամադրողներին` մեթոդաբանության մեջ կատարված փոփոխությունների մասին (ՀՀ ՎՊԽ կողմից հաստատվելուց և “Հայաստանի Հանրապետության գերատեսչական նորմատիվ ակտերի տեղեկագրում” հրապարակելուց հետո):

Որակ

Վիճակագրության պատրաստման ժամանակ օգտագործվող մեթոդաբանության և աղբյուրների հետ կապված փաստաթղթերի տարածում

5.2.1 Հիմնադրույթների, ընդգրկունության, դասակարգումների, գրանցման սկզբունքների, սկզբնական տվյալների և վիճակագրական մեթոդների հետ կապված փաստաթղթերի տարածում

Ցուցանիշների վերաբերյալ հակիրճ մեթոդաբանական պարզաբանումները հրապարակվում են “Հայաստանի Հանրապետության սոցիալ-տնտեսական վիճակը” տեղեկատվական ամսական զեկույցում, “Հայաստանի վիճակագրական տարեգրքում”, իսկ առավել մանրամասն` թեմատիկ հրապարակումներում:

Վիճակագրական հաշվետվությունների ձևերը և դրանց լրացման կարգի վերաբերյալ հրահանգները ՀՀ ՎՊԽ կողմից հաստատվելուց հետո, որպես նորմատիվ իրավական ակտեր պարտադիր հրապարակվում են “Հայաստանի Հանրապետության գերատեսչական նորմատիվ ակտերի տեղեկագրում”, որից հետո միայն ստանում են իրավաբանական ուժ:

(Տե´ս նաև Ամփոփ մեթոդաբանություն)

Տվյալների տարածումը, որը հնարավորություն է տալիս իրականացնել խաչաձև վիճակագրական ստուգումներ և տալիս է հիմնավորվածության երաշխիքներ

4.2.1 Ներքին համադրելիություն

Տեղեկատվական ամսական զեկույցներում հրապարակվում են ՀՆԱ-ի վերաբերյալ հետևյալ եռամսյակային և տարեկան տվյալները (շուկայական և հիմնական գներով)`

ա) ՀՆԱ-ն արտադրական եղանակով, ընթացիկ գներով, նախորդ տարվա նույն ժամանակաշրջանի համադրելի գներով (2011թ-ի 1-ին եռամսյակից` նախորդ տարվա միջին տարեկան գներով), ինչպես նաև նախորդ տարվա համապատասխան ժամանակաշրջանի նկատմամբ, ֆիզիկական ծավալի ինդեքսները և ՀՆԱ-ի կառուցվածքը, իսկ սկսած 2011 թվականից` ֆիզիկական ծավալի շղթայակապ ինդեքսների ժամանակագրական շարքերը, ՀՆԱ-ի աճին նպաստման չափերը` ըստ գործունեության տեսակների:

բ) ՀՆԱ-ն ծախսային եղանակով ըստ վերջնական սպառման բաղադրիչների (վերջնական սպառման բաշխումն ըստ տնային տնտեսությունների վերջնական սպառման, տնային տնտեսությունները սպասարկող ոչ առևտրային կազմակերպությունների և պետական կառավարման մարմինների սպառման, որտեղ վերջին տարրն, իր հերթին, տարանջատվում է անհատական և կոլեկտիվ սպառման, ինչպես նաև կապիտալի համախառն կուտակումն ըստ հիմնական կապիտալի համախառն կուտակման և շրջանառու նյութական պաշարների փոփոխության) ընթացիկ գներով, նախորդ տարվա նույն ժամանակաշրջանի համադրելի գներով (2011թ-ի 1-ին եռամսյակից նախորդ տարվա միջին տարեկան գներով), ինչպես նաև նախորդ տարվա համապատասխան ժամանակաշրջանի նկատմամբ ֆիզիկական ծավալի ինդեքսները և ՀՆԱ-ի կառուցվածքը, իսկ սկսած 2011 թվականից` նաև ֆիզիկական ծավալի շղթայակապ ինդեքսների ժամանակագրական շարքերը

գ) ՀՆԱ-ն բազային տարվա միջին տարեկան (մշտական) գներով, ինչպես սեզոնային ճշգրտմամբ, այնպես էլ առանց սեզոնային ճշգրտման, ըստ տնտեսական գործունեության հիմնական տեսակների և վերջնական սպառման տարրերի:

Տարեկան հրապարակումներում ներկայացված են այն նույն եռամսյակային տվյալները, որոնք հրապարակվել են տեղեկատվական ամսական զեկույցում, ինչպես նաև ազգային հաշիվերի տարեկան տվյալները`

ա) ՀՆԱ-ն (շուկայական գներով) միլիոն հայկական դրամով, միլիոն ԱՄՆ դոլարով.

բ) մեկ շնչին ընկնող ՀՆԱ-ն` հայկական դրամով և ԱՄՆ դոլարով.

գ) ՀՆԱ-ի դեֆլյատորը տոկոսներով նախորդ տարվա նկատմամբ.

դ) ՀՆԱ-ի ֆիզիկական ծավալի ինդեքսը տոկոսներով նախորդ տարվա նկատմամբ.

ե) արտադրության հաշիվն ըստ տնտեսական գործունեության տեսակների, թողարկում, միջանկյալ սպառում և համախառն ավելացված արժեք կտրվածքով.

զ) եկամուտների ձևավորման հաշիվն ըստ տնտեսական գործունեության տեսակների և եկամուտների տարրերի.

է) ՀՆԱ-ի օգտագործումն ըստ ծախսերի բաղադրիչների:

ը) ազգային տնտեսության հատվածներ` ոչ ֆինանսական կազմակերպություններ, ֆինանսական կազմակերպություններ, պետական կառավարման մարմիններ, տնային տնտեսությունները սպասարկող ոչ առևտրային կազմակերպություններ, տնային տնտեսություններ և արտերկիր:

Միևնույն ժամանակ, գործունեության հիմնական տեսակաների  կտրվածքով  ոչ ֆինանսական  և ֆինանսական հատվածների համախառն ավելացված արժեքի տարեկան տվյալները հրապարակվում են ըստ ենթահատվածների (պետական, ազգային մասնավոր, օտարերկրյա վերահսկողության տակ): Տարեկան հրապարակումները ներառում են ամբողջական աղյուսակներ, բացառությամբ ֆինանսական հաշվի և ծախսեր և թողարկում աղյուսակների:

4.2.2 Ժամանակագրական համադրելիություն

Ամսական զեկույցներում  եռամսյակային և տարեկան տվյալները հրապարակվում են վերջին 2  տարիների կտրվածքով:

Տարեկան հրապարակումներում եռամսյակային և տարեկան տվյալները հրապարակվում են վերջին 4 տարիների կտրվածքով:

ՀՀ ԱՎԾ ինտերնետային կայք-էջի տվյալների բազայում եռամսյակային և տարեկան տվյալները հրապարակվում են սկսած 2000թ.-ից:

5.1.2 Տարածման միջոց և ձևաչափ

Տարածման ձևաչափը համապատասխանում է սպառողների պահանջներին: