Dissemination
Standards
Bulletin Board

 

 


ՀՀ ԱՎԾ մեթոդական հիմնապաշար

Տվյալների Տարածման Հատուկ Ստանդարտ
(Համաձայն ԱՄՀ-ին տրամադրած տարբերակի)
 

Հայաստանի Հանրապետություն

Ամփոփ մեթոդաբանություն

Աշխատանքի շուկա

Աշխատանքի վարձատրություն

Վերջին վերանայումը

20 ապրիլ 2015թ.

Վերջին վավերացումը

20 ապրիլ 2015թ

Պատասխանատու(ներ)         
 
 

Լուսինե Քալանթարյան

ՀՀ ԱՎԾ աշխատակազմի

Աշխատանքի վիճակագրության բաժին

Բաժնի պետ

Հայաստանի Հանրապետություն, 0010, ք. Երևան, Հանրապետության պող., Կառավարական տուն 3

  Հեռախոս : 374 11 587 829
  Ֆաքս : 374 11 521 921
  Էլ. փոստ : kalantaryan@armstat.am, info@armstat.am

 

I. Վերլուծական հիմք. հիմնադրույթներ, սահմանումներ և դասակարգումներ

2.1.1 Հասկացություններ և սահմանումներ

Վերլուծական հիմք:

  •  Աշխատանքի վարձատրության  սահմանումները և հասկացությունները հիմնականում համապատասխանում  են ԱՄԿ մեթոդաբանությանը:

  • Միջին աշխատավարձի և վարձու աշխատողների աշխատանքի վարձատրության հաշվարկը համապատասխանում է ԱՀՀ-93-ի սկզբունքներին:

Հասկացություններ և սահմանումներ:

  • Աշխատավարձը վարձու աշխատողներին վճարվող դրամական կամ բնեղեն վարձատրություն է, որպես կանոն, կանոնավոր ժամանակամիջոցում աշխատած ժամանակի կամ կատարած աշխատանքի դիմաց, ինչպես նաև չաշխատած ժամերի համար վճարումները, օրինակ` ամենամյա արձակուրդի, այլ վճարվող արձակուրդների և տոների համար:

  • Աշխատանքի վարձատրությունը, որպես տնտեսագիտական կատեգորիա, աշխատուժի արժեքն է (գինը), այսինքն` աշխատուժի վերարտադրման և արտադրության արդյունավետ գործունեության համար օբյեկտիվորեն անհրաժեշտ կենսամիջոցների արժեքային արտահայտությունը:

  • Աշխատավարձի (վաստակի) մեջ ներառվում են ուղղակի աշխատավարձը, ոչ աշխատանքային օրերի համար վճարումները (բացառությամբ արձակման նպաստների), պարգևավճարները և նվերները, ինչպես նաև բնակարանների համար տրվող սուբսիդիաները և ընտանեկան նպաստները, որոնք գործատուի կողմից վճարվում են անմիջականորեն աշխատողին:

  • Աշխատանքի վարձատրությունն արտադրված արտադրանքի կամ կատարած ծառայության կամ էլ աշխատած ժամանակի համար կանոնավոր ստացվող համընդհանուր վարձատրությունն է (կանխիկ դրամով կամ բնեղեն արտահայտությամբ), ներառյալ ամենամյա արձակուրդների, տոն օրերի և այլ չաշխատած ժամանակի համար վճարումները, որը վճարվում է աշխատանքային օրենսգրքի և կոլեկտիվ աշխատանքային պայմանագրերի համաձայն:

  • Անվանական աշխատավարձը դրամական այն գումարն է, որը վճարվում է աշխատողին` կատարած աշխատանքի դիմաց:

  • Միջին ամսական անվանական աշխատավարձը հաշվարկվում է` աշխատանքի վարձատրության և դրան հավասարեցված այլ վճարումների ընդհանուր գումարը (դրամական և բնեղեն տեսքով) հարաբերելով աշխատավարձի հաշվարկման համար կիրառվող աշխատողների միջին  թվաքանակին և հաշվետու ամիսների թվին:

  • Իրական աշխատավարձը բնութագրում է դիտարկվող ժամանակահատվածում անվանական աշխատավարձի գնողունակությունը և հաշվարկվում է անվանական աշխատավարձի և ապրանքների և ծառայությունների սպառողական գների ինդեքսի հարաբերությամբ:

 

2.3.1 Դասակարգում/Հատվածավորում

Դասակարգում:

  • Տնտեսական գործունեության ճյուղ: Տվյալները խմբավորվում են ըստ Տնտեսական գործունեության տեսակների Հայաստանի դասակարգչի (ՏԳՏԴ), որը համապատասխանում է Եվրամիության NACE rev. 2.-ին:

  • Մասնագիտություն: Տվյալները  խմբավորվում են ըստ Զբաղմունքների միջազգային ստանդարտ դասակարգման (ISCO-88)` երկնիշ մակարդակով:

  • Զբաղվածության կարգավիճակ: Տվյալները  խմբավորվում են Զբաղվածության կարգավիճակի միջազգային դասակարգման (ICSE-93) համապատասխան:

  • Կրթություն: Տվյալները խմբավորվում են համաձայն Կրթության միջազգային ստանդարտ դասակարգման (ISCED-97):

II. Տվյալների ընդգրկունություն

2.2.1 Ընդգրկունություն

Տվյալների ընդգրկունություն

Ճյուղային ընդգրկունություն: Ընդգրկվում են բոլոր ճյուղերը:

Մասնագիտական ընդգրկունություն: Ընդգրկվում են բոլոր մասնագիտությունները, բացառությամբ ուժային հաստատություններում աշխատող զինվորականների:

Աշխարհագրական ընդգրկունություն: Ընդգրկվում է ՀՀ ամբողջ տարածքը:

Բնակչության ընդգրկունություն: Ընդգրկվում է 16-63 տարեկան բնակչությունը (աշխատունակ բնակչությունն աշխատունակ տարիքում), ինչպես նաև աշխատունակ տարիքից ցածր և բարձր, բայց զբաղված անձինք:

Թեմատիկ ընդգրկունություն: Ելքային տվյալներում ներառվում են հետևյալ թեմատիկ ոլորտները. աշխատավարձն ըստ սեռի, տնտեսության ճյուղերի, հատվածների, զբաղմունքի տեսակի, ըստ հիմնական և երկրորդ գործունեության, աշխատավարձի, եկամտի, ըստ զբաղվածության կարգավիճակի և այլն:

Ընդգրկվածության բացառություններ

Մասնագիտական ընդգրկունություն: ISCO-88-ի 0 խումբը ներառված չէ:  

Չհաշվառվող գործունեություն

 Չհաշվառվող գործունեություն.

  • ՏԳՏԴ  2-ի  T և U հատվածներ

  • չդիտարկվող տնտեսության  աշխատողների աշխատավարձը:

III. Հաշվապահական հաշվառման կանոններ

2.4.1 Գնահատում

Անվանական և իրական աշխատավարձերի և աշխատուժի գնի վերաբերյալ տվյալները մշակվում և տարածվում են բացարձակ թվերով և տեմպերով:

2.4.3 Համախառն/զուտ ցուցանիշների հաշվառման գործընթաց

Վարձու աշխատողների համախառն վարձատրությունը չի ներառում`գործատուի կողմից կատարած  վճարները (կենսաթոշակային,սոցիալական և այլն):

IV. Հիմնական տվյալների աղբյուրների բնութագրեր

3.1.1 Սկզբնական տվյալների հավաքագրման ծրագիր

Սկզբնական տվյալներ:

  • Աշխատավարձի/աշխատանքի վարձատրության (վարձու աշխատողների) վերաբերյալ տվյալների հավաքագրումն իրականացվում է ՀՀ ԱՎԾ վիճակագրական մոնիտորինգում ընդգրկված կազմակերպություններից`  պետական վիճակագրական հաշվետվությունների հիման վրա: Այն ընդգրկում է խոշոր և միջին առևտրային և ոչ առևտրային կազմակերպությունները, ինչպես նաև բոլոր պետական հիմնարկները:

  •  Փոքր և գերփոքր առևտրային կազմակերպությունների հետազոտության  (ԱԿՀ) տվյալների հավաքագրումն իրականացվում է վիճակագրական դիտարկման ձևերի լրացման  միջոցով:

Ընտրանքի չափը և կառուցվածքը:  ԱԿՀ  ընտրանքի չափը 2010թ. կազմել է 4140 կազմակերպություն: Դիտարկման միավոր է հանդիսանում իրավաբանական անձը: Ընտրանքային հետազոտության տվյալները տարածվում են գլխավոր համակցության նկատմամբ:

Ընտրանքի համակցությունը: ԱԿՀ  ընտրանքը կատարվում է ՀՀ ԱՎԾ բիզնես-ռեգիստրի տվյալների բազայի հիման վրա, որի ձևավորման աղբյուրներն են վարչական ռեգիստրների տվյալներն ու իրավաբանական անձանցից բիզնես ռեգիստրի հարցաթերթի միջոցով հավաքագրվող տվյալները: Բիզնես ռեգիստրի բազայի արդիականացումն իրականացվում է տարեկան պարբերականությամբ:

Ընտրանքի արդիականացումը:  ԱԿՀ  ընտրանքի արդիականացումն իրականացվում է տարեկան պարբերականությամբ:

Տվյալների հավաքագրումը:

  • Կազմակերպություններն ըստ սահմանված կագի ՀՀ ԱՎԾ կենտրոնական ապարատ կամ մարզային գործակալություններ են ներկայացնում պետական վիճակագրական հաշվետվությունների լրացված ձևերը:

  • ԱԿՀ   աշխատանքների տևողությունը  6  շաբաթ  է`  հաշվետու ժամանակաշրջանից հետո :

3.1.2 Սկզբնական տվյալների սահմանում, ընդգրկունություն, դասակարգում, գնահատում և գրանցման ժամկետ

Գների տեսակները: Աշխատողների աշխատանքի վարձատրության բնութագրերը ներառում են առանձին ճյուղերի կտրվածքով աշխատուժի վրա կատարված ծախսերը: Առանձնացվում են հետևյալ խմբերը.

1. Աշխատած ժամանակի համար վարձատրություն

2. Չաշխատած ժամանակի համար վարձատրություն

3. Միանվագ տրվող խրախուսական և այլ վճարներ

4. Աշխատավարձի մեջ ներառվող սննդի, բնակարանի, վառելիքի համար

     վճարներ

5. Գործատուի կողմից աշխատողներին բնակարանով ապահովելու

     ծախսեր

6. Գործատուի կողմից աշխատողների սոցիալական պաշտպանության

     ծախսեր

7. Մասնագիտական ուսուցման ծախսեր

8. Մշակութակենցաղային սպասարկման ծախսեր

9. Աշխատուժի վրա կատարվող ծախսեր, որոնք չեն ներառվել նախորդ

     խմբերում:

Ծախսերի կազմում առանձնացնում են դրամական և բնաիրային արտահայտությամբ ծախսերը, որոնք վերաբերում են աշխատավարձին (1-4 խմբեր) և կազմակերպության կողմից կատարված հավելյալ ծախսեր` հօգուտ աշխատողների (5-9 խմբեր):

3.1.3 Սկզբնական տվյալների  ժամանակայնություն

Գների դիտարկման ժամանակահատված:

  • Աշխատողների աշխատավարձի և աշխատանքի վարձատրության վերաբերյալ տվյալների հավաքագրման պարբերականությունն ըստ պետական վիճակագրական հաշվետվությունների ամսական է և տարեկան: Ամսական տվյալները ներկայացվում են հաշվետու ամսվան հաջորդող 10-րդ օրը,, իսկ տարեկանը` հաշվետու տարվան հաջորդող փետրվարի 25-ը:

  • ԱԿՀ տվյալների հավաքագրման պարբերականությունը տարեկան է: Տվյալները ներկայացվում են հաշվետու ժամանակաշրջանից հետո 25-րդ օրը:

V. Տվյալների հավաքագրման և մշակման գործընթացներ

3.3.1 Սկզբնական տվյալների վիճակագրական մեթոդներ

Բացակայող տվյալների արտացոլումը: Բնակչության հիմնական  ընդգրկումը համապատասխանում է հետազոտության մեթոդաբանության պահանջներին:

Փոխարինվող միավորի ընտրությունը: Կազմակերպությունից  տվյալներ չստանալու դեպքում (եթե նրանց հետ հնարավոր չէ կապվել կամ բացարձակապես հնարավոր չէ տվյալներ ստանալ) ընտրանքի դիտարկվող միավորները չեն  փոխարինվում  պահուստային ցուցակից:

  • Վիճակագրական տեղեկատվության ոչ ժամանակին ներկայացում: Այն դեպքում, երբ վիճակագրական տեղեկատվությունը չի ներկայացվել կամ ժամանակին չի ներկայացվել, կրկնվում են նախորդ ժամանակաշրջանի տվյալները,եթե չներկայացնելու պատճառը չի եղել կազմակերպության սնանկացումը, լուծարումը կամ գործունեության դադարեցումը: Առաջին իսկ հնարավորության դեպքում հաշվի է առնվում  կամ ճշգրտվում է չներկայացված կամ  ժամանակին չներկայացված համապատասխան ժամանակաշրջանի  վիճակագրական տեղեկատվությունը:

3.3.2 Վիճակագրական այլ գործընթացներ

Ամբողջությամբ աշխատավարձը (վարձու աշխատողների աշխատավարձի) տնտեսությունում հաշվարկելու համար կազմակերպությունններից ստավող պետական վիճակագրական հաշվետվությունների տվյալները լրացվում են ԱԿՀ  տվյալներով:

Սեզոնային տատանումների ուղղումը: Արդյունքների սեզոնային ճշգրտում չի իրականացվում:

3.4.1 Միջանկյալ արդյունքների արժանահավատության ստուգում

Այլ աղբյուրներից ստացված տվյալների և այլ հետազոտությունների արդյունքների հետ կատարվում են համեմատություններ:

Վիճակագրության տարածքային գործակալությունների մշակած տվյալները վերահսկվում են ԱՎԾ աշխատակիցների կողմից:

VI. Այլ

5.1.5 Տվյալների տարածում/ տրամադրում ըստ պահանջի

Վիճակագրական գաղտնիք  չհանդիսացող տվյալները, որոնք չեն հրապարակվում, սակայն հնարավոր է ստանալ տվյալների հիմնապաշարից (բազա), տրամադրվում են ըստ պահանջի:

5.3.2. Փաստաթղթերի և ծառայությունների համացանկի (կատալոգ) առկայություն

Համաձայն վիճակագրական աշխատանքների տարեկան ծրագրի, յուրաքանչյուր տարի ԱՎԾ-ն հրապարակում և տարածում է Վիճակագրական հրապարակումների համացանկ (կատալոգ): Համացանկը պարունակում է մանրամասն և հստակ գծագրված տեղեկատվություն ԱՎԾ թղթային տարբերակով հրապարումների վերաբերյալ: Համացանկը ներկայացնում է յուրաքանչյուր հրապարակման վերնագիրը` համառոտ բովանդակությամբ, պարբերականությունը և հրապարակման օրը:

Համացանկի նպատակն է ծանոթացնել սպառողներին ԱՎԾ կողմից հրապարակվող վիճակագրական արտադրանքին:

Համացանկի էլեկտրոնային տարբերակը տեղադրված է ԱՎԾ կայքում`

http://www.armstat.am/am/?nid=82&id=1412