Dissemination
Standards
Bulletin Board

 

 


ՀՀ ԱՎԾ մեթոդական հիմնապաշար

Տվյալների Տարածման Հատուկ Ստանդարտ
(Համաձայն ԱՄՀ-ին տրամադրած տարբերակի)
 

Հայաստանի Հանրապետություն

Ամփոփ մեթոդաբանություն
Արտաքին առևտուր

Վերջին վերանայումը

20 ապրիլ 2015թ.

Վերջին վավերացումը

20 ապրիլ 2015թ.

Պատասխանատու(ներ)         
 
  Քրիստինե Պողոսյան

ՀՀ ԱՎԾ աշխատակազմի

Վճարային հաշվեկշռի և արտաքին առևտրի վիճակագրության  բաժին

Բաժնի պետ

Հայաստանի Հանրապետություն, 0010, ք. Երևան, Հանրապետության պող., Կառավարական տուն 3

  Հեռախոս : 374 11 583 995
  Ֆաքս : 374 11 521 921
  Էլ. փոստ : kristina@armstat.am, info@armstat.am

 

I. Վերլուծական հիմք. հիմնադրույթներ, սահմանումներ և դասակարգումներ

2.1.1 Հասկացություններ և սահմանումներ

Վիճակագրությունը վարվում է ՄԱԿ-ի կողմից առաջարկվող "Ապրանքների միջազգային առևտրի վիճակագրություն: Հասկացություններ և սահմանումներ" ձեռնարկի մեթոդաբանության համաձայն:

Սահմանում: Արտահանումն ապրանքների դուրս բերումն է Հայաստանի տնտեսական տարածքից այլ երկրներ ազատ շրջանառության համար, իսկ ներմուծումը` ապրանքների ներս բերումն է այլ երկրներից Հայաստանի տնտեսական տարածք` ազատ շրջանառության համար: Կիրառվում է առևտրի ընդհանուր համակարգը, պահպանվում է ՄԱԿ-ի "Ապրանքների միջազգային առևտրի վիճակագրություն: Հասկացություններ և բնորոշումներ" ձեռնարկի առաջարկությունները:

Ազգային փորձի համապատասխանությունը միջազգային կամ տարածքային հիմնարար սկզբունքներին: Վիճակագրությունը վարվում է ՄԱԿ-ի կողմից երաշխավորվող մեթոդաբանության համաձայն: ԵՄ երկրների ապրանքների արտաքին առևտրի միջազգային վիճակագրության հետ լիարժեք համադրելիությունն ապահովելու համար 1993 թվականից սկսած մաքսային կանոնները մի քանի անգամ փոփոխվել են: Մասնավորապես, հարկ է նշել 1993 թվականին Միասնական վարչական փաստաթղթի (ՄՎՓ) և ՀԱ-ի ներդրումը:

2.3.1 Դասակարգում/Հատվածավորում

Դասակարգման համակարգ: Տվյալները հավաքագրվում են համաձայն Համակցված անվանացանկի (ՀԱ) կարգերի: Անհրաժեշտության դեպքում դրանք կարող են խմբավորվել համաձայն Ներդաշնակեցված համակարգի (ՆՀ) 2-նիշ, 4-նիշ, ՀԱ-ի 8-նիշ մակարդակների, Միջազգային ստանդարտ առևտրի դասակարգչի (ՄՍԱԴ) երրորդ տարբերակի, որն օգտագործվում է ՄԱԿ-ի անդամ երկրների կողմից, և ընդլայնված տնտեսական կատեգորիաներ  դասակարգչի:

 

II. Տվյալների ընդգրկունություն

2.2.1 Ընդգրկունություն

Տվյալների ընդգրկունություն

Գործառնությունների ընդգրկունություն: Ներառվում են զինվորական նշանակության ապրանքները (քողարկված տեսքով), փոստային ծանրոցները (բացառությամբ անձնական օգտագործման համար նախատեսված ծանրոցների), վերամշակման համար ապրանքները, բարտերային համաձայնագրերի միջոցով վաճառված ապրանքները, հավատարմագրման միջոցով ձեռք բերված ապրանքները, ֆինանսական վարձակալության ապրանքները:

Աշխարհագրական ընդգրկունություն: Հայաստանի Հանրապետության աշխարհագրական տարածքը համընկնում է նրա տնտեսական տարածքին: Միջազգային առևտրի վիճակագրության վարման նպատակով Հայաստանի Հանրապետության տնտեսական տարածքը համապատասխանեցվում է նրա մաքսային տարածքին:

Ընդգրկվածության բացառություններ

Չեն ներառվում մինչև 300 դոլարի վիճակագրական շեմը հասնող գործարքները, դիվանագիտական բեռները, այցելուների կողմից անձնական օգտագործման համար ձեռք բերված ապրանքները:

Չհաշվառվող գործունեություն

Չհաշվառվող գործունեության գնահատում չի իրականացվում:

III. Հաշվապահական հաշվառման կանոններ

2.4.1 Գնահատում

Փոխարկումը միասնական հաշվարկային միավորի: Տարբեր արտարժույթներով արտահայտված տվյալները փոխարկվում են ազգային դրամի և ԱՄՆ դոլարի` օգտագործելով ՀՀ կենտրոնական բանկի կողմից մաքսային հայտարարագրի ձևակերպման օրվա դրությամբ սահմանված հաշվարկային փոխարժեքները:

Արժեքային գնահատում: Արտահանման տվյալները հրապարակվում են ՖՕԲ գներով, իսկ ներմուծումը` ՍԻՖ գներով: Այն ապրանքները, որոնց գինը որոշված չէ դրանց առաքման պահին` գնահատվում են շուկայական գներով` մաքսային հայտարարագրի ձևակերպման օրվա դրությամբ:

2.4.2 Հաշվառման սկզբունք

Գործառնությունների գրանցման ժամանակը: Գործառնությունները գրանցվում են երկրի տնտեսական տարածք ապրանքների ներկրման կամ տնտեսական տարածքից դուրս բերման պահին:

IV. Հիմնական տվյալների աղբյուրների բնութագրեր

3.1.1 Սկզբնական տվյալների հավաքագրման ծրագիր

Աղբյուրները: Տվյալների աղբյուր է հանդիսանում մաքսային վիճակագրությունը, որը համալրվում է ՀՀ էներգետիկայի և բնական պաշարների նախարարության և համապատասխան  կազմակերպությունների կողմից տրամարդվող` էլեկտրաէներգիայի և բնական գազի արտահանման և ներմուծման վերաբերյալ տվյալներով:

3.1.2 Սկզբնական տվյալների սահմանում, ընդգրկունություն, դասակարգում, գնահատում և գրանցման ժամկետ

 

Հավաքագրվող տվյալների տեսակները: Հավաքագրվում են հետևյալ տվյալները. արժեքը (վիճակագրական արժեքը), օգտագործվող արտարժույթը, մաքուր քաշը, քանակը` լրացուցիչ չափի միավորը, նշանակման երկիրը, առաքող երկիրը, մաքսային ռեժիմը և այլն:

Հիմնական տվյալներ երկրի մասին: Արտահանման գործառնությունների ժամանակ որպես գործընկեր երկիր նշվում է վերջնական հայտնի  նշանակման երկիրը, ներմուծման գործառնությունների ժամանակ` ապրանքի ծագման երկիրը և առևտուր անող երկիրը:

3.1.3 Սկզբնական տվյալների  ժամանակայնություն

Հաշվետու ժամանակշրջանը օրացուցային ամիսն է: Մաքսային պետական կոմիտեից տվյալները պետք է ստացվեն հաշվետու ամսվան հաջորդող 15-րդ աշխատանքային օրը:

3.2.1 Սկզբնական տվյալների գնահատում

Մինչ վիճակագրական տվյալների ստացումը, դրանք ենթարկվում են  և տրամաբանական ստուգման Մաքսային պետական կոմիտեի կողմից:

V. Տվյալների հավաքագրման և մշակման գործընթացներ

3.3.1 Սկզբնական տվյալների վիճակագրական մեթոդներ

Ճշգրտումներ տվյալների ընդգրկունության, դասակարգման, գրանցման ժամանակի, գնահատման բարելավման նպատակով: Մաքսային տվյալները չեն ճշգրտվում:

Մշակման համակարգ: Մաքսային տվյալների ավտոմատ մշակման համար օգտագործ վում է ազգային ծրագրային փաթեթը` մշակված ASYCUDA ավտոմատացված համակարգով:

Մշակման վայրը: ՀՀ ազգային վիճակագրական ծառայություն:

3.3.2 Վիճակագրական այլ գործընթացներ

Սեզոնային ճշգրտում: Սեզոնային ճշգրտում չի իրականացվում:

3.4.1 Միջանկյալ արդյունքների արժանահավատության ստուգում

Համադրում: Սկսած 1996 թվականից, Վրաստանի, Ուկրաինայի և Նիդեռլանդների հետ համատեղ իրականացվում է վիճակագրական տվյալների որակի խաչաձև ստուգում "հայելային" վիճակագրության հիման վրա: 2001 թվականին ՙհայելային՚ վիճակագրություն է իրականացվել Նիդեռլանդների փոխարեն` Գերմանիայի հետ: Գործընկեր երկրի տվյալների հետ տվյալների անհամապատասխանությունը քննարկվում է, բայց դրանց արդյունքում ճշգրտում չի կատարվում:

Ամսական տվյալները ճշգրտվում են տարեկան մեկ անգամ` Մաքսային պետական կոմիտեի կողմից վերանայված տարեկան տվյալների հիման վրա:

3.4.2 Միջանկյալ տվյալների գնահատում

Տվյալների գնահատումն իրականացվում է պարբերաբար` տվյալների մշակման շրջանակում: Ցանկացած շեղման դեպքում արտաքին առևտրի մասնագետները ծագած խնդիրները քննարկում են Մաքսային պետական կոմիտեի վիճակագիրների հետ:

 3.4.3 Վիճակագրական ելքային տվյալներում շեղումների և այլ խնդիրների գնահատում

Արտաքին առևտրի տվյալները համեմատվում են գործընկեր երկրների տվյալների հետ, սակայն դրա հիման վրա ճշգրտումներ չեն իրրականացվում: Արտաքին առևտրի վիճակագրական տարբերությունները կարող են պայմանավորված լինել մաքսային գործարքների, տարբեր դասակարգումների, թերհաշվառման, ժամկետների և այլն տարբերություններով:

VI. Այլ

5.1.5 Տվյալների տարածում/ տրամադրում ըստ պահանջի

Վիճակագրական գաղտնիք  չհանդիսացող տվյալները, որոնք չեն հրապարակվում, սակայն հնարավոր է ստանալ տվյալների հիմնապաշարից (բազա), տրամադրվում են ըստ պահանջի:

5.3.2. Փաստաթղթերի և ծառայությունների համացանկի (կատալոգ) առկայություն

Համաձայն վիճակագրական աշխատանքների տարեկան ծրագրի, յուրաքանչյուր տարի ԱՎԾ-ն հրապարակում և տարածում է Վիճակագրական հրապարակումների համացանկ (կատալոգ): Համացանկը պարունակում է մանրամասն և հստակ գծագրված տեղեկատվություն ԱՎԾ թղթային տարբերակով հրապարումների վերաբերյալ: Համացանկը ներկայացնում է յուրաքանչյուր հրապարակման վերնագիրը` համառոտ բովանդակությամբ, պարբերականությունը և հրապարակման օրը:

Համացանկի նպատակն է ծանոթացնել սպառողներին ԱՎԾ կողմից հրապարակվող վիճակագրական արտադրանքին:

Համացանկի էլեկտրոնային տարբերակը տեղադրված է ԱՎԾ կայքում`

http://www.armstat.am/am/?nid=82&id=1412