Dissemination
Standards
Bulletin Board

 

 


ՀՀ ԱՎԾ մեթոդական հիմնապաշար

Տվյալների Տարածման Հատուկ Ստանդարտ
(Համաձայն ԱՄՀ-ին տրամադրած տարբերակի)
 
 

Հայաստանի Հանրապետություն

Ամփոփ մեթոդաբանություն Բնակչություն

Վերջին վերանայումը

20 ապրիլ 2015թ.

Վերջին վավերացումը

20 ապրիլ 2015թ

Պատասխանատու(ներ)         
 
 

Կարինե Կույումջյան

ՀՀ ԱՎԾ աշխատակազմի

Մարդահամարի և ժողովրդագրության բաժին

Բաժնի պետ

Հայաստանի Հանրապետություն, 0010, ք. Երևան, Հանրապետության պող., Կառավարական տուն 3

  Հեռախոս : 374 11 524 528
  Ֆաքս : 374 11 521 921
  Էլ. փոստ :  karine@armstat.am, info@armstat.am

 

I. Վերլուծական հիմք. հիմնադրույթներ, սահմանումներ և դասակարգումներ

2.1.1 Հասկացություններ և սահմանումներ

 ՀՀ ազգային վիճակագրական ծառայության (ՀՀ ԱՎԾ) կողմից բնակչության ընթացիկ հաշվառումն իրականացվում է ըստ մշտական բնակչության: Մշտական բնակչության թվաքանակի ընթացիկ հաշվառումն իրականացվում է վերջին մարդահամարի արդյունքների հիման վրա, որն անցկացվել է 2001թ.-ի հոկտեմբերի 10–19-ը: Մարդահամարի արդյունքներով հաշվարկվում են նաև առկա բնակչության վերաբերյալ ցուցանիշները:

ՀՀ ԱՎԾ-ն բնակչության վիճակագրությունը վարում է հետևյալ միջազգային ստանդարտների հիման վրա.

  • “Մարդահամարի և բնակարանային ֆոնդի հաշվառման վերաբերյալ ՄԱԿ-ի սկզբունքներն ու հանձնարարականները” (Սերիա Մ, No. 67/Վերանայում .1),

  • Եվրոպական տնտեսական հանձնաժողովի ռեգիոններում 2000թ-ի մարդահամարի և բնակարանային ֆոնդի հաշվառուման վերաբերյալ հանձնարարականները (Վիճակագրական ստանդարտներ և ուսումնասիրություններ, No.49.).

  • Բնակչության բնական շարժի վիճակագրական հաշվառման համակարգերի և մեթոդների ձեռնարկ (Հատոր 1. Իրավական, կազմակերպական և տեխնիկական հեռանկարներ):

Մշտական և առկա բնակչության սահմանումները ներկայացված են ՀՀ վիճակագրության պետական խորհրդի որոշմամբ հաստատված “Հայաստանի Հանրապետությունում 2001 թվականի մարդահամարի կազմակերպչական և մեթոդաբանական հիմնական դրույթները” նորմատիվային փաստաթղթում:

2.3.1 Դասակարգում/Հատվածավորում

Բնակչության գնահատականներն ամփոփվում և հրապարակվում են` “Վարչատարածքային բաժանման մասին” ՀՀ օրենքի համաձայն, ինչպես նաև ըստ սեռատարիքային կառուցվածքի:

Տե´ս նաև 3.1.1 և 5.1.1

II. Տվյալների ընդգրկունություն

2.2.1 Ընդգրկունություն

Տվյալների ընդգրկունություն

Համաձայն մարդահամարի տվյալների, մշտական բնակչության թվաքանակում ներառվում են Հայաստանի տարածքում մշտապես բոլոր  բնակվողները (որոնք ներկա են հաշվառման պահի դրությամբ) և մարդահամարի անցկացման պահին ժամանակավոր բացակայողները (մինչև մեկ տարի ժամկետով):

Բնակչության վերաբերյալ տվյալներն ընդգրկում են երկրի աշխարհագրական տարածքը:

Ընդգրկվածության բացառություններ

Բնակչության ընդգրկունության առուով առկա են որոշակի բացառություններ ընդունված կանոնից, այն է.

  • Հայաստանի քաղաքացիություն չունեցող անձինք` ՀՀ դիվանագիտական անձեռնմխելիությամբ.

  • Հայաստանի քաղաքացիություն չունեցող զինվորական անձնակզմը և նրանց ընտանիքները.

  • Ապաստան հայցողները, որոնք Հայաստանում բնակվելու թույլտվություն դեռևս չունեն.

  • Տեղեկության անբավարարություն Հայաստանի այն քաղաքացիների վերաբերյալ, որոնք ժամանակավորապես գտնվում են արտասահմանում` անկախ այնտեղ մնալու ժամանակահատվածից:

III. Հաշվապահական հաշվառման կանոններ
VI. Հիմնական տվյալների աղբյուրների բնութագրեր

3.1.1 Սկզբնական տվյալների հավաքագրման ծրագիր

"Ազգային մարդահամարի մասին” ՀՀ օրենքի 4-րդ հոդվածի համաձայն, մարդահամարներն երկրում անցկացվում են 10 տարին մեկ և ընդգրկում է հանրապետության ողջ տարածքը: Տվյալների հավաքագրումը կատարվում է հաշվարարների կողմից բնակելի և այլ շինությունների շրջագայության միջոցով` անմիջական հարցման և հարցաթերթերը լրացնելու եղանակով:

Միջմարդահամարային ժամանակահատվածում հաշվարկվում են երկրի ամբողջ տարածքն ընդգրկող հետևյալ տվյալները`

  • Բնակչության բնական շարժի վերաբերյալ տվյալները  ստացվում են քաղաքացիական կացության ակտերի վարչական գրանցումների հիման վրա: Քաղաքացիական կացության ակտերի գրանցումը ներառում է ծնվածների և մահացածների, ինչպես նաև ամուսնությունների և ամուսնալուծությունների թվաքանակի հաշվառումը:

  • Բնակչության միգրացիայի (հաշվառում/դուրս գրում) վերաբերյալ տվյալները ստացվում են ՀՀ ոստիկանության անձնագրային  և վիզաների վարչությունից,  ըստ բնակության վայրի հաշվառման     կանգնելու և հաշվառումից  դուրս  գրվելու՝ վարչական գրանցումների հիման վրա: Տվյալները ստացվում  են էլեկտրոնային բազաներով, եռամսյակային պարբերականությամբ:

Քաղաքացիական գրանցումներն իրականացնում են ՀՀ արդարադատության նախարարության Քաղաքացիական կացության ակտերի գրանցման քաղաքային և տարածքային բաժինները: Բնակչության բնական շարժի տվյալների վիճակագրական  գնահատման համար, ՀՀ ԱՎԾ-ում ամսական պարբերականությամբ ստացվում և մշակվում են քաղաքացիկան կացության ակտերի երկրորդ օրինակները:

Բնակչության թվաքանակի ընթացիկ գնահատականները ստացվում են եռամսյակային (ընթացիկ) և տարեկան (ճշգրտված) հաճախականությամբ:

Ծնելիության և մահացության տվյալները  հաշվարկվում են ուղղակի  մեթոդների կիրառմամբ և հաշվի են առնվում դրանց գրանցումների և դեպքերի տեղի ունենալու  ժամկետները:

 

3.1.2 Սկզբնական տվյալների սահմանում, ընդգրկունություն, դասակարգում, գնահատում և գրանցման ժամկետ

Առկա տվյալների աղբյուրները,  ընդհանուր առմամբ, համապատասխանում են բնակչության վերաբերյալ որակյալ վիճակագրության ստացման համար անհրաժեշտ սահմանումներին և հաշվառման  ժամկետներին. 2001թ. և 2011թ. մարդահամարի հարցաթերթում ընդգրկված հարցերըծննդյան ամսաթիվը` օրը, ամիսը, տարին հնարավորություն են տալիս գնահատել ծնվածների թվաքանակը վերջին 12 ամիսների ընթացքում, “ամուսնական վիճակը”, “սեռը”, “քանի երեխա է ծննդաբերել կինը”, “նրանցից քանիսն են ողջ”:  Սակայն,  առկա են որոշակի դժվարություններ կապված միջազգային միգրացիայի գնահատման հետ:

 

 

3.1.3 Սկզբնական տվյալների  ժամանակայնություն

Դիտարկման ժամկետներ: "Գյուղական բնակչության սեռատարիքային կառուցվածը տարեսկզբի դրությամբ" տարեկան հաշվետվական ձևը ներկայացնում են բոլոր գյուղական համայնքների գյուղապետարանները` մինչև հաջորդող փետրվարի 28-ը:

3.2.1 Սկզբնական տվյալների  գնահատում

Մինչ վիճակագրական տվյալների ստացումը, դրանք ենթարկվում են մեքենայական, ձևաչափային և տրամաբանական հսկման:

Հետմարդահամարային ընտրանքային վերահսկիչ շրջագայության միջոցով վերահսկում է իրականացվում հաշվարարների և հրահանգիչների կողմից` ստուգելու բնակչության հաշվառման ամբողջական ընդգրկունությունը և տվյալների ճշգրտությունը:

IV. Տվյալների հավաքագրման և մշակման գործընթացներ

3.3.1 Սկզբնական տվյալների վիճակագրական մեթոդներ

Ժամկետների ճշգրտման գնահատում`

  • վարչական աղբյուրներից ստացված վիճակագրական տվյալների մշակում

  • վիճակագրական տվյլաների բազաների ստեղծում` ծնելիության, մահացության, ամուսնության, ամուսնալուծության, ինչպես նաև միգրացիայի վերաբերյալ:

Բնակչության թվաքանակի ցուցանիշները հաշվարկվում են վերջին մարդահամարի տվյալների հիման վրա, որոնց ավելացվում են ծննդյան և մահվան ակտերի մշակման արդյունքում ստացված բնական հավելաճի տվյալները  և  միգրացիայի հաշվեկշռի գնահատված ցուցանիշը:

V. Այլ

5.1.5 Տվյալների տարածում/ տրամադրում ըստ պահանջի

Վիճակագրական գաղտնիք  չհանդիսացող ժողովրդագրական տվյալները, որոնք չեն հրապարակվում, սակայն հնարավոր է ստանալ տվյալների հիմնապաշարից (բազա), տրամադրվում են ըստ պահանջի:

5.3.2. Փաստաթղթերի և ծառայությունների համացանկի (կատալոգ) առկայություն

Համաձայն վիճակագրական աշխատանքների տարեկան ծրագրի, յուրաքանչյուր տարի ԱՎԾ-ն հրապարակում և տարածում է Վիճակագրական հրապարակումների համացանկ (կատալոգ): Համացանկը պարունակում է մանրամասն և հստակ գծագրված տեղեկատվություն ԱՎԾ թղթային տարբերակով հրապարումների վերաբերյալ: Համացանկը ներկայացնում է յուրաքանչյուր հրապարակման վերնագիրը` համառոտ բովանդակությամբ, պարբերականությունը և հրապարակման օրը:

Համացանկի նպատակն է ծանոթացնել սպառողներին ԱՎԾ կողմից հրապարակվող վիճակագրական արտադրանքին:

Համացանկի էլեկտրոնային տարբերակը տեղադրված է ԱՎԾ կայքում`

http://www.armstat.am/am/?nid=82&id=1412