Սկիզբ / Մեր մասին / Միջազգային վիճակագրական համագործակցություն / Համագործակցություն

Միջազգային վիճակագրական համագործակցություն

Հայաստանի Հանրապետության ազգային վիճակագրական ծառայության (ՀՀ ԱՎԾ) միջազգային վիճակագրական համագործակցության գերակա խնդիրներն են`

1. էապես ամրապնդել վիճակագրական ներուժն արտադրելու և տարածելու բարձր որակի վիճակագրական տվյալներ՝ անհրաժեշտ փաստերի վրա հիմնված որոշումների կայացման գործընթացների համար,
2. բարձրացնել վիճակագրական արտադրանքի որակը` այն է վիճակագրական տվյալների համապատասխանությունը, գնահատումների ճշգրտությունը և արժանահավատությունը, յուրաժամանակությունը և ճշտապահությունը, տվյալների մատչելիությունը և պարզությունը, համաձայնեցվածությունը և համադրելիությունը ու ամբողջականությունը ժամանակակից տեղեկատվության պահանջներին համահունչ,
3. բարձրացնել տվյալների արդիականությունը` ապահովելով սպառողների կարիքների հաշվառումը և բավարարումը,
4. ապահովել տվյալների միջազգային համադրելիությունը,
5. գործել միջազգային վիճակագրական չափանիշներին և կանոններին համաձայն,
 
6. հաշվի առնելով վիճակագրության առնչությունը հանրային կյանքի բոլոր ոլորտներին, բացառապես վիճակագրության միջազգային ստանդարտներով գործելու հրամայականը, գիտակցելով վիճակագրի պատասխանատվությունը հանրության` սպառողների, ռեսպոնդենտների և այլ գործընկերների հանդեպ, ինչպես նաև վիճակագրի մասնագիտության յուրօրինակությունը, հետևել ՄԱԿ-ի Պաշտոնական Վիճակագրության Հիմնարար Սկզբունքներին, Եվրոպական Վիճակագրության Փորձառության Օրենսգիրքի Սկզբունքներին, Պրոֆեսիոնալ Էթիկայի Հռչակագրի Սկզբունքներին, Միջազգային Վիճակագրական Գործունեության Կառավարման Սկզբունքներին և դրանք կիրառել իր գործունեությունում,
7. բարձրացնել և երաշխավորել պաշտոնական վիճակագրության հեղինակությունն արտաքին աշխարհում:
Սկսած 1992թ., անցումային շրջանում միջազգային վիճակագրական համագործակցությունն առանցքային դեր է խաղում Հայաստանի վիճակագրական կարողությունների կառուցման և ամրապնդման բնագավառում:

Հանդիսանալով ՄԱԿ-ի Վիճակագրական Հանձնաժողովի կողմից 1994թ. ընդունված, 2013թ. վերահաստատված և ՄԱԿ-ի Գլխավոր Վեհաժողովի կողմից 68/261 Բանաձևով 2014թ. հունվարի 29-ին ընդունված Պաշտոնական Վիճակագրության Հիմնարար Սկզբունքներից մեկը` միջազգային վիճակագրական համագործակցությունն ակտիվորեն նպաստում է վիճակագրության զարգացմանը: 

Միջազգային վիճակագրական համագործակցության բաժինը գործում է 1994թ., որը կառավարում է ՀՀ ԱՎԾ համագործակցության ողջ գործունեությունը և համակարգում բոլոր միջազգային կապերը, ապահովում ՀՀ ԱՎԾ-ի ընկալումը միջազգային վիճակագրական հանրության կողմից, ինչպես նաև իրականացնում գործողություններ ուղղված Հայաստանի պաշտոնական վիճակագրության բարձր ներկայացուցչականության ապահովմանը միջազգային մակարդակով:

Այս գործունեությունը հիմնականում բաղկացած է միջազգային համագործակցության շրջանակում ֆինանսավորվող ծրագրերի իրականացումից: Բաժինը մասնակցում է ծրագրերի իրականացման բոլոր փուլերին` նախապատրաստում, բանակցություն և իրականացում: Այն առանցքային դեր է խաղում ծրագրերի կառավարման գործում և իրականացնում է համակարգման գործառույթ փորձագետների, տեխնիկական և ֆինանսական օժանդակություն ցուցաբերող կազմակերպությունների և վարչակառավարման մարմինների միջև: Համագործակցության գործունեությունը ներառում է աջակցություն և օժանդակություն փորձագետներին` նախագծերի գործողությունների վերաբերյալ նախագծերի առաջարկների մշակման, փաստաթղթերի նախապատրաստման և իրականացման ուղղությամբ (գործողության նկարագիր, գործողության հիմնական դրույթներ և գործողության վերաբերյալ հաշվետվություն), ինչպես նաև նախագծերի գործողություններին վերաբերող միջոցառումների և հանդիպումների կազմակերպում, բանակցությունների և թղթակցության վարում:

ՀՀ ԱՎԾ-ն իրականացնում է բազմաթիվ համատեղ նախագծեր, մասնակցում է զգալի թվով ուսումնական այցելությունների, ուսումնական դասընթացների, միջազգային կոնֆերանսների, նստաշրջանների, նիստերի, հանդիպումների, աշխատանքային հանդիպումների, սեմինարների և աշխատանքային խմբերի աշխատանքների ու ստանում է խորհրդատվական օգնություն: ՀՀ ԱՎԾ-ն իրականացնում է վիճակագրական տեղեկատվության և հրապարակումների փոխանակում և տարածում ամբողջ աշխարհով մեկ: ՀՀ ԱՎԾ-ն կազմակերպում և անց է կացնում վիճակագրության տարբեր բնագավառներին վերաբերող միջազգային հանդիպումներ, ինչպես նաև իրականացնում բանակցություններ միջազգային վիճակագրական համագործակցության շրջանակում:

ՀՀ ԱՎԾ-ն սերտորեն համագործակցում է միջազգային մակարդակով` սպառողներին միջազգայնորեն համադրելի տվյալներ տրամադրելու համար: Միջազգային վիճակագրական համագործակցությունը նպատակաուղղված է միջազգային վիճակագրական մեթոդաբանության, ստանդարտների և դասակարգումների, ժամանակակից գործիքների և տեղեկատվական ու հեռահաղորդակցման տեխնոլոգիաների որդեգրմանը, ծառայության անձնակազմի գիտելիքների և հմտությունների կատարելագործմանը, մասնագիտական բանիմացության բարձրացմանը:
Ծառայության անձնակազմի ուսուցումը հանդիսանում է ՀՀ ԱՎԾ-ի միջազգային համագործակցության քաղաքականության սյուներից մեկը: Ուսուցումը բոլոր համագործակցության ծրագրերի էական բաղադրիչն է:

2003թ. նոյեմբերի 7-ին Հայաստանի Հնարապետությունը դարձել է Արժույթի միջազգային հիմնադրամի /ԱՄՀ/ տվյալների տարածման հատուկ ստանդարտին /ՏՏՀՍ/ անդամագրվող 54-րդ երկիրը, կատարելով կարևոր քայլ` ուղղված երկրի վիճակագրական համակարգի զարգացմանը: Հայաստանի իշխանություններն անդամագրումը դիտում են որպես վիճակագրական ճակատում բազում նախաձեռնությունների գագաթնակետ: Հայաստանի Հանրապետությունը երրորդ երկիրն է ՏՏՀՍ-ին անդամակցող ԱՊՀ երկրների շարքում: Հայաստանի Հանրապետությունն ԱՄՀ տվյալների տարածման ընդհանուր համակարգին /ՏՏԸՀ/ մասնակցող այն երկրների առաջին խմբում էր, որոնք տեղադրել են մեթատվյալները ԱՄՀ ստանդարտների տարածման տեղեկագրում, օրինակ ծառայելով տարածաշրջանի այլ երկրների համար: Այս առումով էլ Հայաստանի Հանրապտությունը երկրորդ երկիրն է, որ, անցնելով ՏՏԸՀ-ից ՏՏՀՍ-ին, կրկին օրինակ է հանդիսանում ՏՏԸՀ-ի մասնակիցների համար:
«...Երկրները, որոնք մասնակցում են ՏՏԸՀ-ին, կարող են դիտարկվել որպես երկրներ, որոնք պարտավորություն են ստանձնում բարելավել համապատասխան վիճակագրական ցուցանիշների որակը, մինչդեռ ՏՏՀՍ-ին մասնակցող երկրները կարող են դիտարկվել որպես ավելի զարգացած վիճակագրական կարողություն ունեցողներ` ՏՏԸՀ-ին մասնակցող և ընդհանրապես համակարգին չմասնակցող երկրների համեմատ:» (Regional statistics development in Asia and the Pacific, Note by the Secretary-General, Item37, Statistical Commission, Fortieth session, 24-27 February 2009, UN Economic and Social Council, document E/CN.3/2009/15),(http://unstats.un.org/unsd/statcom/doc09/2009-15-ESCAP-E.pdf):

 

2008թ. տեղի է ունեցել ԱՄՀ-ի կողմից ՀՀ ԱՎԾ-ի Գնահատումը, որի արդյունքում 2009թ. հրապարակվել է զեկույց "Հայաստանի Հանրապետություն. ստանդարտների և կանոնների կատարման վերաբերյալ զեկույց - տվյալների մոդուլ, իշխանությունների կողմից պատասխան և մանրամասն գնահատում` օգտագործելով տվյալների որակի գնահատման շրջանակը", ԱՄՀ-ի երկրի վերաբերյալ No. 09/50 զեկույց(../file/doc/99457343.pdf ):

Հայաստանն ընտրվել էր Միավորված ազգերի կազմակերպության վիճակագրական հանձնաժողովի անդամ չորս տարի ժամկետով` սկսած 2009թ. հունվարի 1-ից (Տնտեսական և սոցիալական խորհրդի 2008թ. ապրիլի 29-ի նստաշրջան): 

2009թ. տեղի է ունեցել Հայաստանի Հանրապետության պաշտոնական վիճակագրության ազգային համակարգի Գլոբալ Գնահատումը: Գնահատումն իրականացվել է Եվրամիության վիճակագրական ծառայության (Եվրոստատ), Եվրոպական ազատ առևտրի ասոցիացիայի և ՄԱԿ-ի Եվրոպայի տնտեսական հանձնաժողովի փորձագետների կողմից(../file/doc/99457348.pdf):

2010թ. ՄԱԿ-ի մանկական հիմնադրամի, ՄԱԿ-ի զարգացման ծրագրի, ՄԱԿ-ի բնակչության հիմնադրամի օժանդակությամբ իրականացված "Բարձրացնել գործընկեր պետական մարմինների կարողությունները ազգային և մարզային մակարդակով "ԱրմենիաԻնֆո"-ի մեկնարկային գործարկման հարցում` ՀԶՆ-ի և ԿԶԾ-ի գծով արձանագրած առաջընթացը մշտադիտարկելու և լուսաբանելու նպատակով" ծրագրի շրջանակում մշակվել է ԴԵՎԻՆՖՈ 6.0/ԱՐՄԵՆԻԱԻՆՖՈ տվյալների բազան և զետեղվել http://www.armstat.am/aws-CMS/armdevinfo.am  կայքում հայերեն և անգլերեն:

2011թ. հունվարի 31-ից (պաշտոնական բացման արարողությունը` մարտի 16-ին) մինչև 2013թ. փետրվարի 28-ը (ծրագրի փակման արարողությունը՝ փետրվարի 13-ին) ՀՀ ԱՎԾ-ն իրականացրել է "Աջակցություն Հայաստանի վիճակագրությանը Թվինինգ ծրագրի միջոցով" ԵՄ Թվինինգ Ծրագիրը, որի նպատակն էր աջակցել Հայաստանի վիճակագրության արդիականացմանը, ԵՄ չափանիշներին մոտարկված մեթոդաբանությունների ներդրմանը, ԵՄ երկրների հետ ուղղակիորեն համադրելի վիճակագրության թողարկմանը:
Ծրագրի գլխավոր գործընկերն էր` Դանիայի վիճակագրական ծառայությունը, կրտսեր գործընկերը` Գերմանիայի վիճակագրական ծառայությունը, մասնակիցներն էին` Շվեդիայի, ֆինլանդիայի, Լատվիայի և Լիտվայի վիճակագրական ծառայությունները:
"Աջակցություն Հայաստանի վիճակագրությանը Թվինինգի միջոցով" ծրագրի բաղադրիչներ էին. որակի կառավարում, բիզնես-վիճակագրության կատարելագործում, ՀՆԱ-ի ամբողջականության բարելավում, գյուղատնտեսական համատարած հաշվառում, հարմոնիզացված սպառողական գների ինդեքս, տեղեկատվական և հեռահաղորդակցման հանրության վիճակագրություն:

Մշակվել և ՀՀ ԱՎԾ կայքում (http://www.armstat.am/aws-CMS/www.armstat.am) բացվել են "Աջակցություն Հայաստանի վիճակագրությանը Թվինինգ ծրագրի միջոցով" խորագրով ԵՄ ԹՎԻՆԻՆԳ ծրագիր (../am/?nid=74) և "փաստաթղթավորում" (../am/?nid=26) բաժինները, որտեղ զետեղվել են ԹՎԻՆԻՆԳ ծրագրի վերաբերյալ նյութերը և "որակի կառավարում" բաղադրիչի շրջանակում մշակված որակի հռչակագրերը` թվով 138 հայերեն և անգլերեն:

 

Որակի հռչակագիրը նկարագրում է վիճակագրության օրենսդրական հիմքերը, վիճակագրության նպատակը և մեթոդաբանությունը, դրա տարածումը և վիճակագրության սպառողների և նրանց մոտ առաջացող հարցերի փարատման համար այլ կարևոր տեղեկատվություն:

2011-2012թթ. ընթացքում որակի հռչակագրերը մշակվել են ՀՀ ԱՎԾ յուրաքանչյուր վիճակագրական արտադրանքի համար, ներկա պահին առկա է 138 արտադրանք, որոնք կազմակերպված են 17 վիճակագրական բնագավառների ներքո. Էկոնոմիկա և ֆինանսներԲնակչություն և սոցիալական գործընթացներԱրդյունաբերություն, շինարարություն, առևտուր և ծառայություններՏրանսպորտ և ԶբոսաշրջությունԱրտաքին առևտուրԳյուղատնտեսություն, անտառաբուծություն և ձկնաբուծությունՊարենային ապահովությունՇրջակա միջավայր և էներգետիկա (../am/?nid=26):

"Աջակցություն Հայաստանի վիճակագրությանը Թվինինգ ծրագրի միջոցով" ԵՄ Թվինինգ ծրագրի շրջանակում 2012թ. ներդրվել է PC Axis/PX Web տարածման գործիքը և մշակվել է ARMSTATBANK.AM տվյալների բազան: ARMSTATBANK.AM-ը տրամադրում է արագ և մատչելի հասանելիություն վիճակագրական տեղեկատվությանը և հնարավորություն է ընձեռում վիճակագրական տեղեկատվության սպառողներին ներբեռնել տվյալները MS Excel, xml կամ այլ ձևաչափերով, ինչպես նաև ստեղծել գծապատկերներ և աղյուսակներ:

Հայաստանը առաջին երկիրն է աշխարհում, որը օգտագործում է PX-Web 2012թ. տարբերակը: ARMSTATBANK.AM-ը կապված է Որակի հռչակագրերի հետ:   

"Աջակցություն Հայաստանի վիճակագրությանը Թվինինգի միջոցով" ԵՄ Թվինինգ ծրագիրը Եվրոպական Հարևանության (արևելյան և հարավային) 12 երկրներում իրականացված 100-ից ավելի ԵՄ Թվինինգ ծրագրերից 2011թ. ճանաչվել է հաջողված չորս ծրագրերից մեկը (Եվրոպական Հանձնաժողովի ԵՀՔՔ շրջանակում Թվինինգ, ԹԱՅԵՔՍ, ՍԻԳՄԱ 2011թ. գործողությունների հաշվետվություն` ../am/?nid=75 ):

ՀՀ ԱՎԾ-ն մասնակցել է Եվրոստատի կողմից կազմակերպված ԵՀՔ-Արևելքի տարածաշրջանում 2014-2020թթ. Վիճակագրական Համագործակցության համար Ռազմավարութան մշակման աշխատանքային խմբի և Ռազմավարութան մշակման աշխատանքներին:

2014թ. տեղի է ունեցել Հայաստանի Հանրապետությունում Եվրոպական վիճակագրության փորձառության օրենսգրքի իրականացման թեթև փորձագիտական գնահատումը: Գնահատումն իրականացվել է Եվրամիության վիճակագրական ծառայության (Եվրոստատ) փորձագետների կողմից (../file/doc/99491348.pdf ):

2014թ. Եվրամիության վիճակագրական ծառայության (Եվրոստատ) փորձագետների կողմից իրականացվել է միգրացիայի վիճակագրության ոլորտային գնահատումը Հայաստանի Հանրապետությունում (../file/doc/99492303.pdf  ): 

ՀՀ ԱՎԾ-ն մասնակցել է ՄԱԿ-ի Եվրոպայի տնտեսական հանձնաժողովի (UNECE), Եվրոպական ազատ առևտրի ասոցիացիայի (EFTA), Եվրամիության վիճակագրական ծառայության (Eurostat) կողմից կազմակերպված Արևելյան Եվրոպայի, Կովկասի և Կենտրոնական Ասիայի երկրների համար Ընդհանուր վիճակագրական օրենքի խմբագրական խորհուրդի և օրենքի մշակման աշխատանքներին:

2015թ. հունիսի 15-17-ը Ժնևում տեղի է ունեցել ՄԱԿ-ի Եվրոպայի տնտեսական հանձնաժողովի Եվրոպական վիճակագիրների կոնֆերանսի 63-րդ հերթական լիակազմ նստաշրջանը: Համաձայն Եվրոպական Վիճակագիրների Կոնֆերանսի և դրա Բյուրոյի աշխատանքները կառավարող կանոնների Կոնֆերանսը ընտրել է իր Բյուրոն երկու տարի ժամկետով՝ 2015 թ. հունիսից 2017 թ. հունիսը:

Հայաստանը ի դեմս ՀՀ ազգային վիճակագրական ծառայության նախագահ` Ս. Մնացականյանի կրկին վերընտրվել է Բյուրոյի փոխնախագահ երկու տարի ժամկետով՝ 2017 թ. հունիսից 2019թ. հունիսը: 

ՀՀ ազգային վիճակագրական ծառայության նախագահ` Ս. Մնացականյանը ընտրվել է նորակազմ Բյուրոյի փոխնախագահ (Եվրոպական Վիճակագիրների Կոնֆերանսի Բյուրոյի կազմը 2015-2017 թթ. համար, http://www.unece.org/stats/cesbureau.html ):

2015թ. սեպտեմբերի 15-ին մեկնարկել է "Հայաստանի ազգային վիճակագրական համակարգի ամրապնդում - փուլ II" երկրորդ ԵՄ Թվինինգ ծրագիրը: 
Ծրագրի նպատակն է աջակցել Հայաստանի Հանրապետության ազգային վիճակագրական ծառայությանը` ինստիտուցիոնալ Թվինինգ ծրագրի միջոցով արդիականացնելով պաշտոնական վիճակագրության հայաստանյան համակարգի կոնկրետ տարրեր: Սույն նպատակը կիրագործվի՝ ներդնելով ԵՄ ստանդարտներին համապատասխանեցված համապարփակ տարածման ռազմավարություն և կազմման մեթոդաբանություններ: Ծրագրի իրականացման ընթացքում առանցքային կլինի վիճակագրական տեղեկատվության արտադրման նպատակով առկա վարչական ռեգիստրների օգտագործումը:

Ծրագրի գլխավոր գործընկերն է` Դանիայի վիճակագրական ծառայությունը ֆինլանդիայի, Իտալիայի և Լիտվայի ազգային վիճակագրական ծառայությունների հետ համագործակցությամբ:

"Հայաստանի ազգային վիճակագրական համակարգի ամրապնդում - փուլ II" ծրագրի բաղադրիչներ են՝ Վիճակագրական տեղեկատվության տարածման համակարգ, ժողովրդագրական վիճակագրություն, աշխատանքի շուկայի վիճակագրություն, աղքատության վիճակագրություն, ինովացիոն վիճակագրություն և ջրի հաշիվներ:

2016թ. Եվրամիության վիճակագրական ծառայության (Եվրոստատ) փորձագետների կողմից իրականացվել է զբոսաշրջության վիճակագրության ոլորտային գնահատումը Հայաստանում(../file/doc/99501893.pdf ): 

ՀՀ ԱՎԾ-ին անգնահատելի օժանդակություն է ցուցաբերվում միջազգային կազմակերպությունների, մասնավորապես Եվրամիության վիճակագրական ծառայության (Եվրոստատ), Համաշխարհային Բանկի, Արժույթի միջազգային հիմնադրամի (IMF), ՄԱԿ-ի վիճակագրության բաժնի (UNSD), ՄԱԿ-ի Եվրոպայի տնտեսական հանձնաժողովի (UNECE), ՄԱԿ-ի պարենի և գյուղատնտեսության կազմակերպության (UNFAO), ՄԱԿ-ի զարգացման ծրագրի (UNDP), ՄԱԿ-ի մանկական հիմնադրամի (UNICEF), ՄԱԿ-ի բնակչության հիմնադրամի (UNFPA), ՄԱԿ-ի Ասիայի և Խաղաղ օվկիանոսի համար սոցիալ-տնտեսական հանձնաժողովի (UNESCAP), Աշխատանքի միջազգային կազմակերպություն (ILO) և այլնի կողմից:

ՀՀ ԱՎԾ-ն զգալի աջակցություն է ստանում ազգային վիճակագրական ծառայություններից, հատկապես Եվրամիության անդամ երկրներից, ինչպես նաև ԱՄՆ միջազգային զարգացման գործակալության (USAID) օժանդակությամբ ԱՄՆ Հաշվառումների Բյուրոյից և ԱՄՆ Գյուղատնտեսության դեպարտամենտից: Շնորհիվ այդ աջակցության էականորեն զարգացել և ամրապնդվել է Հայաստանի վիճակագրական ներուժը:
     
Պահպանելով Անկախ Պետությունների Համագործակցության երկրների վիճակագրական ծառայությունների հետ ավանդական կապերը, ՀՀ ԱՎԾ-ն ակտիվորեն համագործակցում է Անկախ Պետությունների Համագործակցության երկրների միջպետական վիճակագրական կոմիտեի և Եվրասիական տնտեսական հանձնաժողովի վիճակագրության դեպարտամենտի հետ:

ՀՀ ԱՎԾ հանդիսանում է ՄԱԿ-ի Վիճակագրական Հանձնաժողովի կողմից 2015 թ. մարտի 6-ին ստեղծված Կայուն զարգացման նպատակների (ԿԶՆ) ցուցանիշների միջգերատեսչական և փորձագիտական խմբի անդամ:

2016 թ. հունիսից ՀՀ ԱՎԾ հանդիսանում է վիճակագրական օրենսդրության ընդհանուր տարրերի գծով ՄԱԿ-ի ԵՏՀ աշխատանքային խմբի անդամ: