Բառարան







փնտրվող բառեր


Աշխատուժ

Աշխատուժի մեջ ներառվում են զբաղվածները և գործազուրկները, ովքեր ստեղծում են աշխատանքի շուկան (աշխատուժի առաջարկի մասով)` ապրանքների արտադրության և ծառայությունների տրամադրման համար:

Ազգային հաշիվների համակարգը (ԱՀՀ)

Ազգային հաշիվների համակարգը (ԱՀՀ) տնտեսությունում մակրոտնտեսական գործընթացների նկարագրման և վերլուծության համար կիրառվող փոխկապակցված ցուցանիշների համակարգ է:

Աղքատության միջազգային մակարդակ

Աղքատության միջազգային մակարդակների հաշվարկները հիմնված են աղքատության միջազգային գծի վրա և օգտագործվում են միջազգային համեմատությունների և երկրների խաչաձև գնահատման նպատակների համար: Միջազգային աղքատության գիծ է սահմանվել օրական մեկ շնչի հաշվով 1.90 ԱՄՆ դոլարի 2011թ. գնողունակությանը համարժեք աղքատության գիծը՝ օգտագործելով աշխարհի 15 ամենաաղքատ երկրների աղքատության ազգային գծերի միջին ցուցանիշը: Ի հավելումն միջազգային աղքատության գծի՝ Համաշխարհային բանկը օգտագործում է եկամտի դասի աղքատության գիծ, որը հեշտացնում է նմանատիպ փուլերում գտնվող երկրների զարգացման համեմատությունը: Եկամտի դասի երկրներում աղքատության մակարդակի գնահատման համար առավել հարմար շեմը սահմանվում է 3.2 ԱՄՆ դոլար արժողությամբ 2011 թ. գնողունակությանը համարժեք գիծը (ցածր միջին եկամտով երկրներ) և 5.5 ԱՄՆ դոլարով 2011 թ. գնողունակությանը համարժեք գիծը (բարձր միջին եկամտով երկրներ) և օգտագործվող բարեկեցության ագրեգատը ներդաշնակեցվում է նույն ձևի աղքատության միջազգային գծի օգտագործման համար:

Ամփոփ գների ինդեքսը

ագրեգացված մեծության փոփոխություն է, ինչն իր հերթին կազմված է մեծ քանակության կոնկրետ ապրանքների (ծառայությունների) գների (սակագների) փոփոխություններից:

Այլ դեբիտորական պարտքեր

ներառում է գործառնական վարձակալության, ստացվելիք շահաբաժինների, սկզբնական արժեքով հաշվառվող պարտքային արժեթղթերի դիմաց ստացվելիք տոկոսների, ապահովագրական հատուցումների, տույժերի, տուգանքների, նյութական վնասի փոխհատուցման, այլ եկամուտների, աշխատավարձի վճարման, աշխատակիցների հետ այլ գործառնությունների, բողոքարկումների գծով դեբիտորական պարտքերի հաշվեկշռային արժեքը:

Այլ կրեդիտորական պարտքեր (ներառյալ պարտադիր սոցիալական ապահովագրության գծով և մասնակիցներին պարտքերը)

ներառում է պարտադիր սոցիալական ապահովագրության վճարների, ինչպես նաև դրանց գծով հաշվարկված տույժերի, տուգանքների գծով կրեդիտորական պարտքերի հաշվեկշռային արժեքը, մասնակիցների (հիմնադիրների) հետ կանոնադրական կապիտալում մասնակցության դիմաց ստացվող եկամուտների (շահաբաժինների) գծով կարճաժամկետ կրեդիտորական պարտքերի հաշվեկշռային արժեքը և գործառնական վարձակալության, տույժերի, տուգանքների, ապահովագրավճարների, ձեռք բերված ձեռնարկատիրական գործունեության, աշխատակիցներին առհաշիվ տրված գումարների, աշխատակիցներին այլ գործառնությունների գծով կրեդիտորական պարտքերի հաշվեկշռային արժեքը:

Այլ ներդրումներ (օտարերկրյա)

Այլ ներդրումը ներառում է բոլոր տեսակի ֆինանսական գործառնությունները, որոնք չեն ընդգրկվել ուղղակի և պորտֆելային ներդրումներում: Այլ ներդրումները լինում են վարկերի և փոխառությունների, ապրանքների և ծառայությունների դիմաց վճարվելիք գումարների, ստացված/ստացվելիք կանխավճարների, կանխիկ դրամական միջոցների, ավանդների և բանկային հաշիվների, վճարման/ստացման ենթակա այլ հաշիվների և այլ սեփականության տեսքով:

Անասնաբուծության արտադրանքը

ներառում է անասնի, թռչունների և այլ կենդանիների աճեցման, կաթի, բրդի, ձվի, մեղրի և այլնի արտադրության արժեքը:

Անասնի գլխաքանակը

հունվարի 1-ի դրությամբ որոշվում է տարեկան համատարած հաշվառման հիման վրա և ներառում է համապատասխան տեսակի անասնի տարիքային բոլոր խմբերի գլխաքանակը:

Անասնի և թռչնի իրացումը

(մսի արտադրություն) ներառում է սպանդի համար բոլոր տեսակի անասնի ու թռչունների վաճառքը պետությանը, շուկայում, սեփական առևտրական ցանցի միջոցով, բարտերային գործառնություններով փոխանակումը, սեփական սպառումը և այլն:

Անավարտ արտադրության պաշարների փոփոխություն

Անավարտ արտադրության պաշարների հաշվետու ժամանակահատվածի վերջի և սկզբի մնացորդների տարբերությունն է`գնահատված իրացման միջին գներով:

Անլար հեռահաղորդակցական համակարգերի ծառայությունները

• բջջային հեռախոսակապի • ռադիոալիքային (փեյջինգային) կապի • շառավղային գործունեության կապի • ինտերնետ հասանելիության:

Անհատական գների ինդեքսը

տվյալ ապրանքի որոշակի ժամանակահատվածում արձանագրված գնի հարաբերությունն է նույն ապրանքի բազիսային ժամանակահատվածում արձանագրված գնի նկատմամբ:

Անհատույց փոխանցում

Բարեգործական նպատակներով (օգնություն, նվիրատվություն) կազմակերպություներին, ինչպես նաև քաղաքացիներին տրամադրված արտադրանքը, ապրանքները, աշխատանքները և ծառայություններն են:

Անշարժ (ամրակայված) աղբյուրներից մթնոլորտ արտանետված վնասակար նյութերի կազմում

հաշվառվում է բոլոր աղտոտիչների ընդհանուր քանակը, որոնք օդային ավազան են արտանետվում ինչպես փոշեգազամաքրիչ կայանքներից անցնելուց հետո, այնպես էլ առանց մաքրման (կազմակերպված և չկազմակերպված աղբյուրներից):

Անչափահասների հանցագործությունները

14-ից մինչև 18 տարեկան հասակի անչափահասների կողմից կատարված հանցավոր ոտնձգություններն են:

Անվանական աշխատավարձը

վարձու աշխատողի համախառն վարձատրությունն է` հաշվի առած ՀՀ օրենսդրությամբ սահմանված հարկերը և նվազեցումները:

Անտառային ֆոնդ

Անտառային ֆոնդի տարածքը Հայաստանի Հանրապետության տարածքի այն մասն է, որը ծածկված է անտառով, ինչպես նաև այն ոչ անտառապատ տարածքը, որը տրամադրված է անտառային տնտեսության կարիքների համար: Անտառային ֆոնդը ներառում է անտառապատ տարածքը (փաստացի ծածկված ծառերի տեսակներով, տնկիների տարատեսակներով), ոչ անտառապատ տարածքը` գյուղատնտեսական հողատեսքեր (վարելահող, խոտհարք, արոտավայր և այլն), հատուկ նշանակության տարածքներ (ճանապարհներ, ջրանցքներ, տնամերձեր և այլն), ինչպես նաև ճահճային տարածքներ, ավազուտներ, հեղեղատներ, թեք լեռնալանջեր և այլն:

Անտառաշինությունը

միջոցառումների համակարգ է, որն իր մեջ ներառում է անտառի սահմանների որոշումը, անտառի բաժանումը մասերի և անտառտնկիների հատվածների, խմբերի, պաշտպանվածության կարգերի (ջրապահպան, պաշտպանողական, սանիտարահիգիենիկ, առողջարարական և այլն), անտառային ֆոնդի գույքագրումը (անտառի մակերեսը և փայտանյութի պաշարը), անտառի տարեկան օգտագործման ծավալների որոշումը (հաշվարկային անտառհատում), անտառվերականգնումը և այլն:

Անտառպաշտպանական հատումներ

Անտառպաշտպանական հատումներն իրականացվում են ըստ տնկիների աճի ու զարգացման և նպատակաուղղված են ծառերի և թփերի մի մասի պարբերական հատմամբ տնկարկների մնացած մասի հետագա աճի պայմանների բարելավմանը:

Անտառվերականգնումը

միջոցառումների անցկացումն է ուղղված հատատեղերի, այրված, ամայացած վայրերի, բացատների և նախկինում անտառածածկ այլ մակերեսների վերականգնմանը: Անտառվերականգնումը ներառում է անտառի տնկումը, ցանքսը և անտառի բնական վերականգնմանն աջակցող միջոցառումները:

Աշխատաժամանակի նորմալ տևողություն

սովորաբար չի գերազանցում շաբաթական 40 ժամը:

Աշխատանք փնտրողներ

են համարվում 16 տարին լրացած այն գործունակ անձինք, ովքեր, անկախ զբաղված լինելու հանգամանքից, աշխատանք ստանալու նպատակով դիմել են զբաղվածության պետական ծառայություն:

Աշխատանքային ռեսուրսները

աշխատուժի և աշխատուժից դուրս բնակչության հանրագումարն են:

Աշխատանքը

ցանկացած տարիքի և սեռի անձանց կողմից իրականացվող ցանկացած գործունեությունն է, որի նպատակն է արտադրել ապրանքներ կամ տրամադրել ծառայություններ՝ սեփական կամ այլոց սպառման համար` անկախ աշխատանքի ֆորմալ, ոչ ֆորմալ բնույթից կամ գործունեության օրինականությունից:

Աշխատանքի գինը (աշխատանքի վրա կատարված ծախսերը)

աշխատողների աշխատանքի վարձատրության և գործատուի կողմից կատարված լրացուցիչ ծախսերն են` ինչպես օրենքով սահմանված պարտադիր, այնպես էլ կամավոր: Աշխատանքի գինը ձևավորվում է գործատուի կողմից հօգուտ աշխատողի կատարվող հետևյալ ծախսերից. • ԱՎՀՎ. • բնակարանով ապահովման ծախսեր. • սոցիալական պաշտպանությանն ուղղված ծախսեր. • մասնագիտական ուսուցման ծախսեր, • սոցիալ-մշակութային սպասարկման ծախսեր. • այլ ծախսեր` չներառված նշված խմբերում:

Աշխատանքի վարձատրության և դրան հավասարեցված այլ վճարումները

ներառում են. ա) աշխատած ժամանակահատվածի համար վարձատրությունը, այդ թվում նաև ցանկացած լրացուցիչ վարձատրությունը` պարգևատրում, հավելավճար, լրավճար բ) օրենսդրությամբ նախատեսված դեպքերում չաշխատած ժամանակահատվածի համար վարձատրությունը գ) միանվագ տրվող խրախուսական և այլ վճարները դ) սննդի, բնակարանի, վառելիքի համար տրվող և այլ համանման վճարները: Միջին աշխատավարձի ցուցանիշն ըստ տնտեսական գործունեության տեսակների ներկայացված է համաձայն տնտեսական գործունեության տեսակների դասակարգչի 2-րդ խմբագրության (ՏԳՏԴ խմբ. 2):

Աշխատանքով ապահովված քաղաքացիների թվաքանակը

դիտարկվող ժամանակաշրջանում զբաղվածության ծառայության միջնորդությամբ աշխատանք ստացած քաղաքացիների թվաքանակն է:

Աշխատատեղերի թիվ

աշխատողների փաստացի թվաքանակի (զբաղեցված աշխատատեղերի), այդ թվում արտաքին համատեղությամբ աշխատողների և թափուր աշխատատեղերի հանրագումարն է՝ հաշվետու / դիտարկվող ժամանակաշրջանի վերջի դրությամբ:

Աշխատողների աշխատանքի վարձատրությունը

որոշվում է հաշվետու ժամանակաշրջանում վարձու աշխատողներին կատարած աշխատանքների համար գործատուի կողմից դրամական կամ բնեղեն ձևով հաշվարկված բոլոր վարձատրությունների գումարով: Աշխատողների աշխատանքի վարձատրությունը հաշվառվում է հաշվեգրված գումարներով և իր մեջ ընդգրկում է նաև սոցիալական ապահովագրության վճարները, եկամտահարկը և այլ վճարները, որոնք ենթակա են վճարման աշխատողների կողմից:

Աշխատողներին բնաիրային ձևով տրված աշխատավարձը

ներառում է գործատուի կողմից աշխատողներին աշխատանքի վարձատրության դիմաց տրվող արտադրանքի, աշխատանքների ծառայությունների, ներառյալ տվյալ կազմակերպության արտադրած արտադրանքի, մթերքների, աշխատանքների և ծառայությունների վերաբերյալ տվյալները:

Աշխատուժի թերօգտագործում (ԱԹ)

Աշխատուժի թերօգտագործումն արտացոլում է աշխատուժի առաջարկի և պահանջարկի անհամապատասխանությունը՝ աշխատատեղերի նկատմամբ չբավարարված առաջարկը, ինչպես գործազուրկ, այնպես էլ աշխատունակ բնակչության մյուս խմբերի՝ զբաղվածների և աշխատուժից դուրս բնակչության շրջանում:

Աշխատուժի հետազոտությունը

ընտրանքային որոշակի մեթոդով ընտրված տնային տնտեսությունների (ՏՏ) վիճակագրական ուսումնասիրություն է, որի շրջանակում տեղեկատվություն է հավաքվում մասնավոր ՏՏ-ներում բնակվող բնակչությունից՝ միջազգայնորեն կիրառվող մեթոդաբանությամբ և ընթացակարգով, որի հիմքն Աշխատանքի միջազգային կազմակերպության (ԱՄԿ) ստանդարտներն են: Ըստ այդմ՝ հետազոտության արդյունքները երկրների միջև համեմատելի և համադրելի են

Աշխատուժի մասնակցության մակարդակն

աշխատուժի տեսակարար կշիռն է աշխատանքային ռեսուրսներում:

Աշխատուժի պահանջարկը

թափուր աշխատատեղերի (պահանջվող աշխատողների) քանակն է, որի վերաբերյալ գործատուն հայտնում է զբաղվածության պետական ծառայությանը:

Աշխատուժից դուրս բնակչության

մեջ ներառվում են անձինք, ովքեր հետազոտվող ժամանակահատվածում չեն եղել զբաղված կամ գործազուրկ:

Ապահովագրական ընկերությունների գործունեություն

Այդ ցուցանիշները ներկայացված են ըստ ՀՀ ԿԲ կողմից տրամադրած տվյալների

Ապահովագրական հատուցում

Ապահովագրական հատուցում այն գումարն է, որն ապահովագրողները վճարում են ապահովադրին կամ շահառուներին ապահովագրության պայմանագրով նախատեսված ապահովագրական պատահարի հետևանքով առաջացած փաստացի վնասի կամ կորուստների դիմաց:

Ապահովագրական պահուստներ

Ապահովագրական պահուստները կյանքի և ոչ կյանքի ապահովագրական պարտավորությունների կատարումն ապահովելու նպատակով ապահովագրավճարներից ձևավորված միջոցներն են:

Ապահովագրական վճարներ

Որպես ապահովադիր հանդես եկող կազմակերպության ապահովագրության նպատակով մուծված ապահովագրավճարների գումարներն են:

Ապրանք (ծառայություն) -ներկայացուցիչ ապրանք (ծառայություն)

հասկացողությունը բնութագրում է որոշակի ապրանք (ծառայության) տեսակների ամբողջ ընդհանրությունը: Դրանք կարող են տարբերվել միմյանցից աննշան հատկություններով (դետալներով), որոնք չեն ազդում ապրանքի (ծառայության) որակի և հիմնական սպառողական հատկությունների վրա և պետք է լինեն միատարր իրենց սպառողական նշանակությամբ: ՀՀ-ում յուրաքանչյուր բնակավայրի համար ընտրվում են այնպիսի ապրանք (ծառայության) տեսակներ, որոնք համապատասխանում են իրենց որակական հատկանիշներով ընդհանուր առմամբ հանրապետության համար ընտրված ապրանքատեսակների անվանակազմին, դրանց տեխնիկական բնութագրերին, սակայն բացարձակորեն չեն համապատասխանում մեկ ուրիշ բնակավայրի նմանատիպ ապրանքատեսակին:

Ապրանքային պաշարները

յուրաքանչյուր ամսվա 1-ի դրությամբ, հաշվարկված առևտրի շրջանառության օրերով, հաշվարկվում է որպես առևտրի օբյեկտների ապրանքային պաշարների միջին ամսական ծավալի և տվյալ ամսվա առևտրի շրջանառության մեկ օրվա ծավալի հարաբերակցություն:

Ապրանքների և ծառայությունների հաշիվ

Ապրանքների և ծառայությունների հաշիվն ինքնատիպ ամփոփ աղյուսակ է: Ինչպես և բոլոր մյուս հաշիվները, այն նույնպես կազմված է երկու մասից`«ռեսուրսային», որտեղ ցույց են տրվում ապրանքների ու ծառայությունների թողարկումն ու ներմուծումը, արտադրանքի հարկերը և սուբսիդիաները, և «օգտագործման», ինչը ներառում է սպառման (միջանկյալ և վերջնական) համար օգտագործվող ապրանքների և ծառայությունների ծավալները, հիմնական և շրջանառու կապիտալի կուտակումը, ապրանքների և ծառայությունների արտահանումը:

Առևտրի շրջանառությունը

ներառում է մանրածախ և մեծածախ առևտրի շրջանառությունը, ինչպես նաև ավտոմեքենաների առևտուրը: Առևտրի շրջանառության ցուցանիշը հաշվարկվում է առանց ավելացված արժեքի հարկի և այլ անուղղակի հարկերի:

Ավտոմեքենաների առևտուրը

ներառում է ինչպես մասնագիտացված առևտրի կետերի միջոցով իրականացված ավտոմեքենաների, դրանց մասերի և պարագաների վաճառքը, այնպես էլ դրանց տեխնիկական սպասարկումը և նորոգումը:

Արբանյակային կապի ծառայությունները

ներառում են ձայնի, տվյալների, տեքստերի, ձայնագրությունների, պատկերների փոխանցման համար արբանյակային կապն ապահովող միջոցների սպասարկումն ու շահագործումը կամ այդ կապից օգտվելու հնարավորության տրամադրումը, հեռուստաալիքներով ու հեռուստատեսային կայաններից և ցանցերից կամ ռադիոցանցերից ստացված ձայնա- տեսածրագրերի, տեքստերի փոխանցումն անմիջական սպառողին, ինչպես նաև ինտերնետից օգտվելու հնարավորության տրամադրումը` արբանյակային հեռահաղորդակցական կապն ապահովող օպերատորի կողմից:

Արգելոցները

յուրահատուկ կամ աշխարհագրական գոտուն առավել բնորոշ տարածքի հատվածներ են, որոնք հանվել են տնտեսական օգտագործումից բնության պահպանության և ուսումնասիրության նպատակով: Արգելոցների խնդիրներից է նաև կենդանիների և բույսերի արժեքավոր տեսակների վերականգնումը:

Արդյունաբերական արտադրանքի արտադրությունը բնեղեն արտահայտությամբ

Արդյունաբերական արտադրանքի արտադրությունը բնեղեն արտահայտությամբ որպես կանոն, բերվում է ըստ արտադրանքի համախառն թողարկման, այսինքն՝ ներառյալ տվյալ կազմակերպության ներսում արդյունաբերա-արտադրական կարիքների համար ծախսված և պատվիրատուի հումքից թողարկված արտադրանքը:

Արդյունաբերական արտադրանքի ծավալ

Արդյունաբերական արտադրանքի ծավալն արժեքային արտահայտությամբ որոշվում է որպես արդյունաբերական կազմակերպությունների (ներառյալ առանձնացված ստորաբաժանումները) կողմից թողարկված արտադրանքի, կատարված արդյունաբերական բնույթի աշխատանքների և ծառայությունների ծավալների հանրագումար: Արտադրանքի ծավալի մասին տվյալները բերված են ընթացիկ գներով, առանց ավելացված արժեքի և ակցիզային հարկերի: Ընդ որում, պատվիրատուի հումքից և նյութերից (որոնց համար արտադրող կազմակերպությունը չի վճարում) թողարկված արտադրանքը, ընթացիկ գներով, արդյունաբերական արտադրանքի ծավալում ներառվում է առանց այդ հումքի և նյութի արժեքի: Կազմակերպության կողմից թողարկված արտադրանքի ծավալը որոշվում է առանց ներքին շրջանառության արժեքի: Կազմակերպության ներքին շրջանառություն է համարվում արտադրված պատրաստի իրերի և կիսաֆաբրիկատների այն մասի արժեքը, որն օգտագործվում է տվյալ կազմակերպության կողմից սեփական արդյունաբերա-արտադրական կարիքների համար:

Արդյունաբերական արտադրանքի ֆիզիկական ծավալի ինդեքսը

Արդյունաբերական արտադրանքի ֆիզիկական ծավալի ինդեքսը բնութագրում է արտադրանքի ծավալի դինամիկայի փոփոխությունն արժեքային արտահայտությամբ: Հաշվարկվում է արտադրանքի ծավալները համադրելիության բերելու միջոցով: Արտադրանքի գնահատականը, համադրելի գներով, իրականացվում է արդյունաբերողների գների ինդեքսի հիման վրա: Որպես կշիռ ընդունվում են նախորդ տարվա գները:

Արդյունաբերողների արտադրանքի գների ինդեքսը

բնութագրում է արդյունաբերական ոլորտի կազմակերպությունների թողարկած արտադրանքի գների (առանց ավելացրած արժեքի և ակցիզային հարկերի) փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում:

Արոտավայրերը

անասնի արածեցման համար պիտանի և խոտհարքների տակ չօգտագործվող բնական կամ ցանովի խոտերի տակ զբաղված հողեր են:

Արտադրական և եկամուտների օգտագործման եղանակներով հաշվարկված ՀՆԱ-ների մեծությունների միջև վիճակագրական շեղում

Արտադրական և եկամուտների օգտագործման եղանակներով հաշվարկված ՀՆԱ-ների մեծությունների միջև վիճակագրական շեղումն ցույց է տալիս տարբեր եղանակներով հաշվարկված ՀՆԱ-ի մեծությունների միջև շեղումը: Արտադրական եղանակով և եկամուտների օգտագործման եղանակով հաշվարկված հաշիվների յուրաքանչյուր մասը ձևավորվում է ինքնուրույն` վիճակագրական տեղեկատվության սեփական հոսքերի հիման վրա, որի հետևանքով դրանց վերաբերյալ հանրագումարները կարող են միմյանցից որոշ չափով տարբերվել:

Արտադրանք, ապրանք, աշխատանքներ, ծառայություններ փոխանակված բարտերով

ներառում է կազմակերպության կողմից փոխանակությամբ իրացված արտադրանքը, ապրանքը, կատարված աշխատանքները և մատուցված ծառայությունները:

Արտադրանքի հարկերը

ներառում են այն հարկերը, որոնց չափերն ուղղակիորեն կախված են թողարկված արտադրանքի և մատուցված ծառայությունների արժեքից: Դրանց թվին են դասվում ավելացված արժեքի հարկը, ակցիզային հարկը և այլն: Ներմուծման հարկը դա ներմուծվող ապրանքներից և ծառայություններից գանձվող հարկն է:

Արտադրանք՝ օգտագործված կազմակերպության ներսում

Դա մասնաճյուղերին, ներկայացուցչություններին, բաժանմունքներին և կազմակերպության առանձնացված հաշվեկշիռներ ունեցող այլ ստորաբաժանումներին միջանկյալ օգտագործման համար հատկացված արտադրանքն է:

Արտադրության այլ հարկերը

բաղկացած են այն բոլոր հարկերից, որոնցով հարկվում են արտադրող միավորներն արտադրության գործընթացի կամ արտադրության գործոնների օգտագործման հետ կապված (բացի արտադրանքի հարկերից): Այդպիսի հարկերի չափերն ուղղակիորեն կախված չեն արտադրության ծավալներից և շահութաբերությունից: Դրանք չեն ներառում նաև կառուցվածքային միավորների ստացած շահույթի կամ այլ եկամուտների վրա ցանկացած հարկերը: Արտադրության այլ հարկերից են բնական պաշարների օգտագործման համար վճարները (բնապահպանության վճար), հողի, արտադրության մեջ օգտագործվող շենքերի ու շինությունների (անշարժ գույք) պարբերական հարկերը, արտոնագրային վճարները, պետական տուրքերը և այլն:

Արտադրության հաշիվ

Արտադրության հաշիվն արտացոլում է անմիջականորեն արտադրական գործընթացին վերաբերվող գործառնությունները: Այս հաշվում որոշվում է ՀՆԱ-ի հաշվարկման համար հիմք հանդիսացող ավելացված արժեքը:

Արտադրության և ներմուծման զուտ հարկերը

ներառում են արտադրանքի և ներմուծման հարկերը, արտադրության այլ հարկերը: «Զուտ» արտահայտությունը նշանակում է, որ հարկերը ցույց են տրվում առանց համապատասխան սուբսիդիաների:

Արտաքին առևտրի գների ինդեքսը

բնութագրում է արտաքին առևտրի ապրանքների գների փոփոխման հաշվին արտահանման և ներմուծման արժեքի փոփոխությունը անփոփոխ, հաստատուն ֆիզիկական ծավալի պայմաններում:

Արտաքին միգրացիա

Բնակչության արտաքին միգրացիա-մարդկանց տեղաշարժ երկրի պետական սահմաններից դուրս՝ բնակության վայրի փոփոխությամբ պայմանավորված:

Արտաքին պետական պարտք

Արտաքին պետական պարտքը ներառում է օտարերկրյա պետություններից և միջազգային կազմակերպություններից ՀՀ կառավարությանը և ՀՀ ԿԲ-ին տրամադրված վարկեր, ինչպես նաև վարկեր՝ տրամադրված ՀՀ կառավարության և ՀՀ ԿԲ երաշխիքներով:

Բազային կազմակերպություն արտադրության հատվածում

բազային կազմակերպություն է, որտեղ վիճակագրական մարմինների կողմից իրականացվում է կազմակերպության թողարկած արտադրանքների գների մասին տեղեկատվության հավաքագրում:

Բազային կազմակերպություն սպառողական հատվածում

առևտրի և ծառայության ոլորտի կազմակերպություն է, որտեղ իրականացվում է սպառողական գների և ծառայության սակագների գրանցում, ըստ ձևավորված ապրանքների (ծառայությունների) հավաքակազմի:

Բազային կազմակերպությունը

դիտարկման համար ընտրված ներկայացուցչական օբյեկտ է:

Բազիսային գների ինդեքսը

հաշվարկվում է, ինչպես ընթացիկ գնի հարաբերություն այն ժամանակահատվածի գնի նկատմամբ, ինչը ընդունվել է որպես բազիսային: Բազիսային ինդեքսը կարող է հաշվարկվել օգտագործելով այն ժամանակահատվածի կշիռները, որը ընդունվել է որպես բազիսային, ինչպես նաև շղթայական ինդեքսների բազմապատկման միջոցով: Վերջինս հնարավոր է կիրառել, եթե հարակից ժամանակահատվածներում կառուծվացքային մեծ տեղաշարժեր չեն արձանագրվել:

Բազմաչափ աղքատություն

Բազմաչափ աղքատությունը ներկայացնում է բարեկեցության զրկվածությունը, առանցքային կարողությունների բացակայությունը և նկարագրում է հիմնական կարիքների բավարարման համար անհրաժեշտ «տնտեսական միջոցների սակավության» տեսակը: Բազմաչափ աղքատության ցուցանիշը գնահատում է աղքատության բարդությունը, խորությունն ու տևականությունը և տալիս դրամական (սպառման) աղքատության համալրող վերլուծություն:

Բարձրագույն կրթություն

Բարձրագույն կրթությունն իրականացվում է երկաստիճան համակարգով` բակալավրի և մագիստրոսի ծրագրերով, պետական և ոչ պետական ուսումնական հաստատություններում, առկա և հեռակա ձևերով, անվճար և վճարովի հիմունքներով:

Բարձրագույն ուսումնական հաստատությունները

համալսարանները և բարձրագույն կրթական ծրագրեր իրականացնող այլ կրթական հաստատություններն են:

Բարձրագույն ուսումնական հաստատությունների գիտամանկավարժական աշխատողներ

Բարձրագույն ուսումնական հաստատությունների գիտամանկավարժական աշխատողներ են համարվում մանկավարժական գործունեության հետ համատեղ գիտահետազոտական ստորաբաժանումներում կամ ԲՈՒՀ-երի ամբիոններում գիտատեխնիկական աշխատանքներ կատարող մասնագետները:

Բացարձակ աղքատություն

Բացարձակ աղքատությունը տնային տնտեսությունների որոշակի կենսամակարդակի ընդունելի նվազագույնի ապահովման անկարողությունն է: Բացարձակ աղքատության գիծը խարսխված է նվազագույն սպառողական զամբյուղի (ՄԱԿ-ի պարենի և գյուղատնտեսության կազմակերպության (ՊԳԿ) և Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության (ԱՀԿ) կողմից առաջարկված) վրա և ներառում է պարենային և ոչ պարենային բաղադրիչները: Բացարձակ աղքատությունը չափելու համար խորհուրդ է տրվում օգտագործել սպառողական ծախսերը, քանի որ սեփական հողից կամ կենդանիներից սպառման բարձր մակարդակը և եկամտի վճարումների սեզոնայնությունը բարդացնում է բարեկեցության չափումը:

Բեռնաշրջանառությունը

(տոննա-կիլոմետրերով) հաշվարկվում է փոխադրվող բեռների յուրաքանչյուր խմբի քաշի (տոննա) և այդ բեռնափոխադրման հեռավորության արտադրյալների հանրագումարով:

Բեռնափոխադրումների սակագների ինդեքսը

բնութագրում է տրանսպորտի տարբեր տեսակներով բեռնափոխադրումների սակագների փոփոխությունները ժամանակի ընթացքում: Ագրեգացվում է հանրապետությունում գործող 4 տեսակի` ավտոմոբիլային, երկաթուղային, օդային և խողովակաշարային, բեռնափոխադրումների սակագների հաշվարկված ինդեքսների միջոցով:

Բերքատվությունը

(1հա հաշվով ստացված գյուղատնտեսական մշակաբույսերի համախառն բերքն է) հաշվարկվում է բերքահավաքի տարածքի նկատմամբ:

Բժիշկների ընդհանուր թվաքանակը

ներառում է բուժական, սանիտարական, սոցիալական ապահովության, կադրերի վերապատրաստմամբ զբաղված հիմնարկներում, գիտահետազոտական ինստիտուտներում, առողջապահական մարմինների կառուցվածքում և այլ հիմնարկներում զբաղված բոլոր բարձրագույն բժշկական կրթությամբ բժիշկները, տարեվերջի դրությամբ: Այս ցուցանիշում հաշվի են առնված ինչպես լրիվ բարձրագույն կրթությամբ բժիշկ-ստոմատոլոգները, այնպես էլ միջին մասնագիտական կրթություն ունեցող ատամնաբույժները (դանտիստները):

Բյուջեների հավելուրդ

Բյուջեների հավելուրդն եկամուտների գերազանցման մեծությունն է ծախսերի նկատմամբ:

Բյուջեների պակասուրդ

Բյուջեների պակասուրդը ծախսերի գերազանցման մեծությունն է եկամուտների նկատմամբ:

Բյուջետային եկամուտներ

Բյուջետային եկամուտներն անվերադարձ կարգով օրենսդրությանը համապատասխան պետական և տեղական ինքնակառավարման մարմինների դրամական միջոցներն են:

Բյուջետային ծախսեր

Բյուջետային ծախսերը պետական և տեղական ինքնակառավարման մարմինների խնդիրների և գործառույթների ֆինանսական ապահովմանն ուղղվող դրամական միջոցներն են:

Բնական ազգային զբոսայգիները

բնական համակարգերի պահպանման նպատակով կազմակերպված հատուկ էկոլոգիական, պատմական, գեղագիտական արժեք ունեցող բնական և մշակութային բնապատկերի բարենպաստ համատեղությամբ տարածքի հատվածներն են, որոնք օգտագործվում են հանգստի, լուսավորչական, գիտական և մշակութային նպատակներով:

Բնական աղբյուրներից ջրառն օգտագործման նպատակը

Բնական աղբյուրներից ջրառն օգտագործման նպատակով մակերևութային ջրային օբյեկտներից և ստորգետնյա հորիզոններից հետագա օգտագործման նպատակով վերցված ջրային պաշարների ծավալն է: Այս ցուցանիշի մեջ չի հաշվառվում էլեկտրաէներգիայի արտադրության ժամանակ հիդրոհանգույցներով բաց թողնված, ձկան բացթողնման ջրի քանակները և այլն:

Բնական հավելաճը

տարվա ընթացքում ծնվածների և մահացածների թվաքանակների տարբերությունն է:

Բնակարանային ֆոնդը

բոլոր բնակատների ամբողջությունն է, անկախ սեփականության ձևերից, ներառյալ բնակելի տները, մասնագիտացված տները (հանրակացարանները, ապաստարանները, միայնակների և ծերերի համար հատուկ տները, մանկատները, հաշմանդամների, վետերանների համար գիշերօթիկ տները, դպրոցներին կից գիշերօթիկները և գիշերօթիկ դպրոցները), բնակարանները, ծառայողական բնակելի շենքերը և այլ շինությունները, բնակվելու համար պիտանի այլ բնակելի կացարանները: Բնակելի ֆոնդի մեջ հաշվի չեն առնվում ամառանոցները, սպորտային և տուրիստական բազաները, մոթելները, քեմփինգները, առողջարանները, հանգստյան տները, պանսիոնատները, եկվորների համար տները, հյուրանոցները, զորանոցները, երկաթուղային վագոն-տնակները և այլ շենքեր ու շինություններ` նախատեսված հանգստի, ժամանակավոր և սեզոնային բնակության համար` անկախ դրանցում քաղաքացիների, բնակվելու տևողությունից:

Բնակելի շենքերի ընդհանուր մակերեսը

բաղկացած է բնակելի մակերեսից և օժանդակ տարածքների մակերեսից: Բնակարանային և հյուրանոցային տիպի բնակելի շենքերի, ինչպես նաև բնակարաններ պարունակող ոչ բնակելի շենքերի բնակելի մակերեսի մեջ ընդգրկվում է բնակարանի ներսում գտնվող բնակելի սենյակների` ճաշասենյակների, ննջասենյակների, մանկական սենյակների և այլ բնակելի սենյակների մակերեսը: Հանրակացարանների բնա-կելի մակերեսի մեջ հաշվի է առնվում միայն ննջասենյակների և ցերեկային ժամանցի սենյակների մակերեսը: Բնակարանային և հյուրանոցային տիպի բնակելի շենքերի, ինչպես նաև ոչ բնակելի շենքերի օժանդակ տարածքների թվին են պատկանում բնակարանի ներսում գտնվող խոհանոցները, միջանցքները, սանհանգույցները, լողասենյակները, հանդերձարանները, պահեստները, պահարանները: Հանրակացարաններում, բացի վերը նշվածներից, օժանդակ տարածքների թվին են պատկանում նաև մշակոթակենցաղային նշանակության և բժշկական ծառայության տարածքները:Օժանդակ տարածքների մեջ են մտնում փակ պատշամբները, լոջաները, երկարավուն պատշամբները, եթե դրանք նախատեսված են նախագծերի տեխնիկատնտեսական ցուցանիշներով: Գործարկված բնակելի շենքերի ընդհանուր մակերեսի մեջ չեն ներառվում նախասրահների, նախամուտքերի, աստիճանավանդակների, ընդհանուր միջանցքների մակերեսները, ինչպես նաև բնակելի տներին կից կառուցված ոչ բնակելի տարածքների մակերեսները:

Բնակելի տների ընդհանուր մակերեսը

որոշվում է որպես բնակարանների բնակելի և օժանդակ տարածքների մակերեսների (խոհանոցների, նախասենյակների, բնակարանների ներսի միջանցքների, լողարանների կամ ջրացնցուղների, զուգարանների, պահեստանոցների կամ տնտեսական հավաքված պահարանների, ինչպես նաև տաքացվող և բնակության համար պիտանի ձեղնահարկերի, կիսավերնահարկերի, ծածկապատշգամբների) հանրագումար: Վերը նշվածներից բացի, հանրակացարաններում օժանդակ տարածք են համարվում նաև մշակութակենցաղային և բժշկական սպասարկման նշանակության տարածքները (մեկուսարաններ): Բնակելի կացարանների ընդհանուր մակերեսի մեջ չեն մտնում. - սանդղավանդակների, վերելակի նախասրահի, նախամուտքերի, ընդհանուր միջանցքների, նախասրահների, վերնասրահների, չտաքացվող պատըշգամբների, սյունազարդ պատշգամբների, երկարավուն պատշգամբների, ձեղնահարկերի, կիսավերնահարկերի մակերեսները, - համատիրություններով, խանութներով, պոլիկլինիկաներով, դեղատներով, բանկերով, կապի բաժանմունքներով, մանկական հիմնարկներով, կենցաղի ծառայության կազմակերպություններով և համանման այլ զբաղեցված ոչ բնակելի մակերեսները:

Բնակչության բաշխումը

քաղաքայինի և գյուղականի կատարվում է ըստ բնակության վայրի, ընդ որում քաղաքային բնակավայրեր համարվում են այն բնակավայրերը, որոնք օրենսդրությամբ սահմանված կարգով ստացել են քաղաքի կարգավիճակ: Մնացած բոլոր բնակավայրերը հանդիսանում են գյուղական:

Բնակչության ընդհանուր թվաքանակ

Բնակչության ընդհանուր թվաքանակի վերաբերյալ, ինչպես նաև սեռատարիքային կազմը բնութագրող տվյալները ներկայացվում են ըստ մշտական բնակչության, որին վերագրվում են տվյալ տարածքում մշտապես բնակվող անձինք, ներառյալ մարդահամարի պահի դրությամբ ժամանակավոր բացակայողները:

Բնակչության ընթացիկ հաշվառման տվյալները

մինչև 2011թ. ներկայացված են ՀՀ 2001թ. մարդահամարի հիմքով վարվող մշտական բնակչության թվաքանակի ցուցանիշի արդիականացմամբ` գումարվել են հաշվետու տարում տվյալ տարածքում ծնվածների և եկողների թվաքանակն ու հանվել` մահացածների և տվյալ տարածքից մեկնածների թվաքանակը:

Բնակչության տնտեսություններ

Բնակչության տնտեսություններն են անհատական (գյուղացիական) տնային տնտեսությունները, այգեգործական ընկերությունների անդամների անհատական տնտեսությունները և քաղաքաբնակների անհատական տնտեսությունները, որոնք զբաղվում են գյուղատնտեսությամբ:

Բուսաբուծության արտադրանքը

ներառում է տվյալ տարվա բերքից ստացված մթերքի արժեքը, երիտասարդ բազմամյա տնկարկների աճեցման արժեքը և տարեսկզբից մինչև տարեվերջ անավարտ արտադրության արժեքի փոփոխությունը:

Գին

Գինն ապրանքի միավորի արժեքի արտահայտումն է որոշակի տարադրամով (ազգային կամ միջազգային):

Գիտական կազմակերպությունները

անկախ դրանց ճյուղային պատկանելիությունից, կատարում են գիտական հետազոտություններ, ներառելով հիմնարար կիրառական հետազոտություններ և մշակումներ գիտության բոլոր ճյուղերում, ինչպես նաև գիտատեխնիկական ծառայություններ: Գիտական հետազոտություններ և մշակումներ կատարող գիտական կազմակերպությունները ներառում են գիտահետազոտական ինստիտուտները, շինարարական նախագծային և նախագծահետախուզական կազմակերպությունները, դեպի դուրս արտադրանք բաց չթողնող փորձարարական գործարանները, բարձրագույն ուսումնական հաստատությունները, գիտահետազոտական, նախագծաճարտարագիտական և տեխնոլոգիական աշխատանքներ կատարող արդյունաբերական կազմակերպությունների գիտատեխնիկական ստորաբաժանումները, ինչպես նաև հաշվետու տարում իրենց կազմում հետազոտություններ և մշակումներ կատարող ստորաբաժանումներ ունեցող այլ կազմակերպությունները:

Գիտահետազոտական, նախագծա-ճարտարագիտական և տեխնոլոգիական աշխատանքներ կատարող մասնագետների թվաքանակ

ներառված են գիտատեխնիկական աշխատանքների կատարմանն անմիջականորեն մասնակցած բարձրագույն և միջին մասնագիտական կրթությամբ (ներառյալ ասպիրանտները) մասնագետները, ինչպես նաև գիտատեխնիկական աշխատանքներ կատարող գիտական կազմակերպությունների և ստորաբաժանումների ղեկավարները: Գիտահետազոտական, նախագծա-ճարտարագիտական և տեխնոլոգիական աշխատանքներ կատարող մասնագետների թվաքանակում չեն ներառվում տնտեսագիտական և ֆինանսական ստորաբաժանումների, նյութատեխնիկական ապահովման ստորաբաժանումների, գիտատեխնիկական տեղեկատվության մարմինների, գիտական, գիտատեխնիկական և այլ մասնագիտական գրադարանների, արտոնագրային ծառայությունների մասնագետները և ղեկավարները, բարձրագույն և միջին մասնագիտական կրթություն չունեցող լաբորանտները, հաշվապահության, կադրային ծառայության աշխատողները, գործավարները և այլն:

Գլխավոր օգտագործման անտառհատումը և անտառվերականգնողական հատումները

փայտանյութի պատրաստման նպատակով հասուն ծառերի հատումն է:

Գյուղատնտեսական նշանակության հողերը

գյուղատնտեսական արտադրանքի արտադրության համար օգտագործվող հողեր են: Դրանց կազմի մեջ մտնում են մշտական մշակաբույսերի (բազմամյա տնկարկների) տակ գտնվող հողերը, վարելահողերը, խոտհարքները, արոտավայրերը և այլ հողերը:

Գյուղատնտեսության արտադրության միջոցների գնման գների ինդեքսը

բնութագրում է արտադրության միջոցների գնման գների փոփոխությունների շարժը հաշվետու ժամանակահատվածում բազիսայինի համեմատ:

Գյուղատնտեսության համախառն արտադրանքը

բուսաբուծության և անասնաբուծության արտադրանքի ծավալն է արժեքային արտահայտությամբ: Գյուղատնտեսական արտադրանքի ֆիզիկական ծավալի ինդեքսի հաշվարկման համար օգտագործվում է դրա ծավալի ցուցանիշը` համադրելի գներով:

Գյուղմթերք արտադրողի իրացման գների ինդեքս

Գյուղմթերք արտադրողի իրացման գների ինդեքսն արտահայտում է գյուղատնտեսական մթերք արտադրողի բոլոր ուղղություններով իրացված մթերքի գների փոփոխությունները ժամանակի, ինչպես նաև տարածության մեջ: Հաշվարկվում է ագրեգացիոն մեթոդով, ըստ բուսաբուծության և անասնաբուծության մթերքի և ըստ հանրապետության մարզերի:

Գնահատման սկզբունքները

Համակարգում գնահատումն ընթացիկ գներով իրականացվում է գործառնություններում փաստացի օգտագործված գներով: ՀՆԱ-ի արտադրությունն ու օգտագործումը գնահատվում են այն ընթացիկ շուկայական գներով, որոնք գերակշռում են արտադրանքի արտադրության կամ օգտագործման ժամանակահատվածում: Տնտեսական գործունեության տարբեր տեսակներում արտադրության և եկամուտների ձևավորման կառուցվածքի վրա հարկերի և սուբսիդիաների դրույքաչափերի տարբերության ազդեցությունը չեզոքացնելու համար ցուցանիշները գնահատվում են հիմնական գներով:

Գների գրանցում

Գների գրանցումն ապրանք (ծառայության) գների (սակագների) մասին տեղեկատվության հավաքման միջոց, ինչն իրականացվում է տնտեսության տարբեր հատվածներում նախապես րնտրված բազային կազմակերպություններում:

Գների ինդեքսը

հարաբերական ցուցանիշ է, արտահայտված գործակցով կամ տոկոսով, ինչը բնութագրում է գների փոփոխությունը ժամանակի կամ տարածության մեջ:

Գների և գների ինդեքսների կշռում

տվյալ ապրանքի կամ ապրանքի ինդեքսի հետ կապված գործողություւններ է, ինչով կբնութագրվի դրանց նշանակությունը ընտրված հանրույթում:

Գնողունակության համարժեքություն

Գնողունակության համարժեքությունն իրենից ներկայացնում է ապրանքների և ծառայությունների որոշակի հավաքակազմի գնման համար անհրաժեշտ տարադրամների միավորների քանակ, ինչը կարելի է գնել բազային երկրի տարադրամի մեկ միավորով (կամ երկրների խմբի ընդհանուր տարադրամի մեկ միավորով):

Գործազուրկներ

ԱՄԿ ստանդարտ սահմանման համաձայն գործազուրկ է համարվում անձը, ով հետազոտությանը նախորդող վերջին 4 շաբաթվա ընթացքում (ներառյալ հետազոտվող շաբաթը) միաժամանակ բավարարել է հետևյալ երեք պայմաններին. • չի ունեցել աշխատանք կամ եկամտաբեր զբաղմունք, • ակտիվորեն փնտրել է աշխատանք ցանկացած եղանակով` օրինակ՝ դիմել է զբաղվածության պետական և (կամ) մասնավոր ծառայություն, դիմել է ընկերների, հարազատների կամ այլ միջնորդների օգնությանը, զբաղվել է առցանց հայտարարություններ տեղադրելով կամ պատասխանելով, տեղադրել ռեզյումեներ, զբաղվել է ֆինանսական ռեսուրսների հայթայթմամբ, փորձել է հիմնել սեփական գործ և այլն. • պատրաստ է եղել անցնել աշխատանքի առաջիկա երկու շաբաթվա ընթացքում: Գործազուրկ է համարվում նաև անձը, ով չի փնտրել աշխատանք, որովհետև արդեն գտել է աշխատանք կամ նախաձեռնել է սեփական գործ և կսկսի աշխատել առաջիկա երկու շաբաթվա ընթացքում:

Գործազուրկներ (պաշտոնապես գրանցված)

համարվում են աշխատանք փնտրող աշխատունակ և գործունակ այն չզբաղված անձինք, ովքեր չեն ստանում ՀՀ օրենսդրությամբ սահմանված կենսաթոշակներ (բացառությամբ կերակրողին կորցնելու դեպքում կենսաթոշակի տեսակների), աշխատանքի տեղավորման նպատակով հաշվառված են զբաղվածության պետական ծառայությունում, պատրաստակամ են անցնելու հարմար աշխատանքի և ստացել են գործազուրկի կարգավիճակ:

Գործազրկության (աշխատանք փնտրելու) միջին տևողությունը

հաշվարկվում է գործազրկության տևողության յուրաքանչյուր միջակայքում կշռված միջին մեծության և այդ միջակայքերում գործազուրկների թվաքանակի արտադրյալի հարաբերություն գործազուրկների թվաքանակի հանրագումարին` հետևյալ բանաձևի օգնությամբ. T = å Ft / åF, որտեղ` T- ն գործազրկության միջին տևողությունն է` ամսով արտահայտված, F-ը` գործազուրկների միջին կշռված թվաքանակն է գործազրկության տևողության յուրաքանչյուր միջակայքում, t-ն գործազրկության տևողության միջակայքի միջինն է:

Գործազրկության (աշխատանք փնտրելու) տևողությունը

ժամանակի այն հատվածն է, որի ընթացքում քաղաքացին փնտրում է աշխատանք` անկախ աշխատանք փնտրելու եղանակից: Գործազրկության տևողությունն ունի երկու բնութագիր. · ավարտված գործազրկության տևողություն, որն աշխատանք փնտրելու պահից մինչ աշխատանքի տեղավորման պահն ընկած ժամանակահատվածն է: · անավարտ գործազրկության տևողություն` աշխատանք փնտրելու պահից մինչ գործազրկության փաստն արձանագրելու պահն ընկած ժամանակահատվածն է:

Գործազրկության մակարդակը

գործազուրկների տեսակարար կշիռն է աշխատուժի մեջ:

Գույքի ապահովագրություն

Գույքի ապահովագրության նպատակով մուծված ապահովագրավճարների գումարներն են (բացառությամբ` նյութական ռեսուրսների սկզբնական արժեքի ձևավորմանը մասնակցող դրանց տեղափոխման հետ կապված ապահովագրավճարները):

Գրադարաններ

Գրադարանների թվին են դասված համապարփակ գրքային ֆոնդ ունեցող և բնակչության գրականության գծով զանգվածային պահանջները բավարարող գրադարանները:

Գրանցված հանցագործությունը

պաշտոնապես հաշվառման վերցված, հանրության համար վտանգավոր արարք է` նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքով:

Դատապարտվածներ

Դատապարտվածներն անձինք են, որոնց հանդեպ դատարանների կողմից ընդունված են օրինական ուժ ստացած դատապարտման վճիռներ:

Դատապարտվածների կազմը

դատապարտվածների ընդհանուր թվաքանակի բաշխումն է ըստ սեռի, տարիքի, դատարանների կողմից նշանակված պատիժների, կատարած հանցագործությունների տեսակների:

Դեբիտորական պարտք

Դեբիտորական պարտքը կազմակերպությանը իրավաբանական կամ ֆիզիկական անձանց կողմից (դեբիտորներից) վճարման ենթակա պարտքի գումարն է, որը ձևավորվել է վերջիններիս միջև տնտեսական փոխհարաբերությունների արդյունքում:

Դեբիտորական պարտքեր բյուջեի գծով

ներառում է բյուջե ավել վճարված (փոխհատուցման ենթակա) գումարները:

Դրամաշնորհները

Դրամաշնորհները կառավարության կամ միջազգային կազմակերպությունների կողմից ստացվող ոչ պարտադիր փոխանցումներ/հատկացումներ են:

Դրամավարկային և բանկային համակարգի հիմնական ցուցանիշներ

Այդ ցուցանիշները ներկայացված են ըստ ՀՀ ԿԲ տրամադրած տվյալների:

Եկամուտների երկրորդային բաշխման հաշիվ

Եկամուտների երկրորդային բաշխման հաշիվն արտացոլում է կառուցվածքային միավորների կամ հատվածների սկզբնական եկամուտների սալդոյի վերափոխումը տնօրինվող եկամտի` ընթացիկ տրանսֆերտների ստացման և փոխանցման արդյունքում` առանց բնաիրային ձևով ստացվող և փոխանցվող սոցիալական տրանսֆերտների:

Եկամուտների ձևավորման հաշիվը

եկամուտների սկզբնական բաշխման հաշվի բաղկացուցիչ մասն է: Այն արտացոլում է անմիջականորեն ապրանքների ու ծառայությունների արտադրության գործընթացին մասնակցող կառուցվածքային ռեզիդենտ-միավորների կողմից վճարած սկզբնական եկամուտները:

Երկարաժամկետ միգրանտ

Երկարաժամկետ միգրանտ-անձը, ով իր մշտական (սովորաբար) բնակության երկրից տեղաշարժվում է մեկ այլ երկիր՝ առնվազն մեկ տարի (12 ամիս) ժամկետով, այսինքն, նշանակետ երկիրը նրա համար դառնում է նոր մշտական բնակության երկիր: Մեկնման երկրի տեսանկյունից՝ մեկնող անձը համարվում է երկարաժամկետ արտագաղթող (էմիգրանտ), իսկ ժամանման երկրի համար՝ տվյալ անձը կհամարվի երկարաժամկետ ներգաղթող (իմմիգրանտ):

Երկարատև գործազրկության մակարդակը

մեկ տարի և ավելի ժամանակով գործազրկության մեջ գտնվող անձանց տեսակարար կշիռն է գործազուրկների ընդհանուր թվաքանակում:

Զբաղված են

համարվում են անձինք, ովքեր հետազոտվող շաբաթում գեթ մեկ ժամ. . կատարել են վարձու կամ ոչ վարձու աշխատանք, անկախ այն հանգամանքից` աշխատանքը եղել է մշտական, ժամանակավոր կամ սեզոնային, միանգամյա կամ պատահական. . տարբեր պատճառներով ժամանակավորապես բացակայել են աշխատանքից. . զբաղված են եղել տնային կամ գյուղացիական տնտեսությունում, իսկ թողարկված արտադրանքը նախատեսված է եղել լրիվ կամ մասնակի իրացման համար:

Զբաղվածության մակարդակը

զբաղվածների տեսակարար կշիռն է աշխատանքային ռեսուրսներում:

Զուտ արտահանումը

հաշվարկվում է որպես ապրանքների և ծառայությունների արտահանման և ներմուծման տարբերություն:

Զուտ արտաքին ակտիվներ

Զուտ արտաքին ակտիվներ ոչ ռեզիդենտների հետ հարաբերություններից բխող արտաքին ակտիվների և արտաքին պարտավորությունների տարբերությունն է:

Զուտ ներքին ակտիվներ

Զուտ ներքին ակտիվների պահանջներն են ներքին տնտեսության նկատմամբ: ՀՀ ԿԲ-ի համար ներքին տնտեսության հիմնական հատվածներն են ՀՀ կառավարությունը և առևտրային բանկերը, ամբողջ բանկային համակարգի համար՝ ՀՀ կառավարությունը և իրական հատվածը: Տնտեսության մյուս հատվածների նկատմամբ պահանջներն ընդգրկվում են զուտ այլ ակտիվներում: Կառավարության նկատմամբ պարտավորությունները զտվում են պահանջներից:

Զուտ վարկավորումը (+) կամ զուտ փոխառությունը (-)

ֆինանսավորման աղբյուրների գերազանցումն է կամ պակասուրդը (դեֆիցիտ) ոչ ֆինանսական ակտիվների զուտ ձեռքբերման ծախսերի համեմատությամբ: Ողջ տնտեսության մակարդակով զուտ վարկավորումը կամ զուտ փոխառությունը ցույց է տալիս ռեսուրսների այն քանակությունը, որը երկիրը տրամադրում է «արտերկրին» կամ «արտերկիրը» տրամադրում է երկրին:

Ընդհանուր հողային մակերեսը

պետական սահմանի ներսում ցամաքի մակերեսային տարածքն է ներքին ջրերի հետ մեկտեղ:

Ընդհանուր օգտագործման տրանսպորտ

Ընդհանուր օգտագործման տրանսպորտն իրականացնում է տնտեսության հատվածների և բնակչության բեռների, ինչպես նաև ընդհանուր օգտագործման երթուղիներով ուղևորների փոխադրումները:

Ընթացիկ գին

Ընթացիկ գինն որոշակի ժամանակահատվածում բազային կազմակերպությունում դիտարկման պահին արձանագրված գինն է:

Ընթացիկ գների ինդեքսը

ընթացիկ ժամանակահատվածի գների հարաբերակցությունն է նախորդ ժամանակահատվածի նկատմամբ և գների փոփոխության առումով հանդիսանում է համեմատական մեծություն ժամանակի մեջ:

Ընթացիկ տրանսֆերտներ

Ընթացիկ տրանսֆերտներն ընդգրկում են հետևյալ հիմնական տեսակները` եկամտի և ունեցվածքի ընթացիկ հարկեր և այլն, հատկացումներ սոցիալական ապահովագրությանը, սոցիալական նպաստներ, կամավոր մուծումներ և ոչ կապիտալ բնույթի նվերներ, տուգանքներ և այլն:

Թատրոններ և թանգարաններ

Թատրոնների և թանգարանների ընդհանուր թվում զետեղված են միայն պետական հաստատություները:

Թափուր աշխատատեղերի թիվը

գործատուի կողմից պահանջվող աշխատողների թվաքանակն է՝ նրանց լրիվ զբաղվածությունն ապահովելու պայմանով: Թափուր աշխատատեղերի թվի մեջ ներառվում են միայն վարձատրվող թափուր պաշտոնները / հաստիքները: Թափուր է համարվում այն աշխատատեղը, որը հաշվետու / դիտարկվող ժամանակաշրջանի ընթացքում զբաղեցված չի եղել և գործատուն կազմակերպության սահմաններից դուրս հարմար թեկնածու գտնելու նպատակով իրականացրել է կոնկրետ միջոցառումներ՝ անցկացրել է հարցազրույցներ, ուղղակիորեն զբաղվել է թեկնածուի ընտրությամբ, թափուր հաստիքի մասին իրազեկել կամ հայտարարություն է տարածել աշխատանքի տեղավորման պետական, մասնավոր Ÿ Թափուր է համարվում նաև երկարատև ժամանակավոր անաշխատունակության պատճառով բացակայողների, նորածին որդեգրած կամ նորածնի խնամակալ նշանակված, ինչպես նաև մինչև երեք տարեկան երեխայի խնամքի հետ կապված արձակուրդում գտնվողների ժամանակավոր թափուր աշխատատեղերը, եթե դրանք փոխարինված չեն մեկ այլ աշխատողով և գործատուն իրականացրել է կոնկրետ միջոցառումներ թափուր պաշտոնի / հաստիքի համալրման համար: Ÿ Թափուր չի համարվում այն աշխատատեղը. - որը հաշվետու / դիտարկվող ժամանակաշրջանի ընթացքում նախատեսված չի եղել համալրել. - որի համալրման համար հաշվետու / դիտարկվող ժամանակաշրջանի ընթացքում որևէ կոնկրետ միջոցառում չի իրականացվել. - որը թափուր է դարձել և միաժամանակ համալրվել հաշվետու / դիտարկվող ժամանակաշրջանի ընթացքում. - որը նախատեսված է զբաղեցնել մեկ օր տևողությամբ. - որը նախատեսված է համալրել կազմակերպության աշխատողներից՝ ներսում. - որը զբաղեցվելու է արձակուրդից (բոլոր տեսակների) վերադարձող աշխատողի կողմից. - որը զբաղեցվելու է քաղաքացիաիրավական պայմանագրով աշխատողի ներգրավմամբ. - որի համար աշխատողի հետ պայմանագիր կնքվել է, բայց դեռևս աշխատանքը չի սկսվել:

Թողարկում

Թողարկումն իրենից ներկայացնում է հաշվետու տարում տնտեսությունում արտադրված ապրանքների և ծառայությունների ընդհանուր արժեքը:

Ժամկետային ավանդներ

Ժամկետային ավանդները բանկերում որոշակի ժամկետով ձևակերպվող ավանդներն են:

Իրական աշխատավարձը

բնութագրում է անվանական աշխատավարձի գնողունակությունը դիտարկվող ժամանակահատվածում, այսինքն` ապրանքների և ծառայությունների այն ծավալը, որը հնարավոր է ձեռք բերել աշխատավարձով, ելնելով բազիսային ժամանակաշրջանի գներից: Իրական աշխատավարձը հաշվարկվում է անվանական աշխատավարձի հարաբերությամբ նույն ժամանակաշրջանի սպառողական գների ինդեքսին:

Իրական աշխատավարձի ինդեքսը

հաշվարկվում է միջին ամսական անվանական աշխատավարձի ինդեքսը հարաբերելով սպառողական գների ինդեքսին: Երկու ինդեքսներն էլ վերաբերում են միևնույն ժամանակաշրջանին:

Իրացված արտադրանքի ծավալ

Իրացված արտադրանքի ծավալն այն սեփական արտադրության արժեքն է, որ հաշվետու ժամանակաշրջանում փաստացի բեռնառաքվել (հանձնվել) է օգտագործողներին (ներառյալ այն արտադրանքը, որ ակտով տեղում հանձնվել է պատվիրատուին), կատարված աշխատանքներն ու ծառայությունները, որ ընդունել է պատվիրատուն, անկախ այն բանից վճարը մուտքագրվել է արտադրողի հաշվին, թե ոչ:

Լարային հեռահաղորդակցական համակարգերի ծառայությունները

• հեռախոսային ցանցի •հեռագրական կապի •ինտերնետ հասանելիության, • մալուխային հեռուստատեսային համակարգերի:

Խոտհարքները

խոտհնձի համար օգտագործվող հողային տարածքներն են:

Ծանր և առանձնապես ծանր հանցագործությունը

ՀՀ քրեական օրենսգրքով նախատեսված, հանրության համար առավել մեծ վտանգ ներկայացնող դիտավորությամբ կատարված արարք է:

Ծառայությունների ծավալն

արտացոլում է մատուցված տարբեր տեսակի ծառայությունների ծավալը և հաշվառվում է այն ժամանակաշրջանի համար, որի ընթացքում մատուցվել են ծառայությունները, անկախ վճարումից, հաշվեգրման սկզբունքով, առանց ավելացված արժեքի և այլ նմանատիպ (անուղղակի) հարկերի: Ցուցանիշը չի ներառում նաև պետպատվերով իրականացված ծառայությունների ծավալը: Ծառայությունների ծավալի ցուցանիշը ձևավորվում է կացության և հանրային սննդի կազմակերպման, մշակույթի, զվարճությունների և հանգստի (ստեղծագործական, արվեստի և հանդիսավոր ներկայացումների կազմակերպման, գրադարանների, արխիվների, թանգարանների և այլ մշակութային կազմակերպությունների գործունեության, շահումով խաղերի կազմակերպման, սպորտի, զվարճությունների և հանգստի կազմակերպման), կրթության (նախադպրոցական, տարրական, միջնակարգ, նախնական, միջին մասնագիտական, բարձրագույն և հետբուհական, այլ կրթություն` մարմնամարզության, սպորտի, մշակույթի բնագավառում, հաշվապահական, օտար լեզուների, համակարգչային և այլ դասընթացներ), առողջապահության և բնակչության սոցիալական սպասարկման, անշարժ գույքի հետ կապված գործունեության (սեփական անշարժ գույքի առուվաճառքի, սեփական կամ վարձակալված անշարժ գույքի հանձնում վարձակալության և այլն), տեղեկատվության և կապի (հրատարակչության, կինո և տեսաֆիլմերի, հեռուստատեսային ծրագրերի արտադրության, երաժշտական և այլ ձայնագրությունների հրատարակության, հեռուստածրագրերի կազմման և հեռարձակման, հեռահաղորդակցության, տեղեկատվական տեխնոլոգիաների և տեղեկատվական ծառայությունների), տրանսպորտի` օդային, ցամաքային (ավտոմոբիլային, երկաթուղային, էլեկտրատրանսպորտ) առանց խողովակաշարայինի, փոստային և սուրհանդակային գործունեության, վարչարարական և օժանդակ գործունեության (վարձույթի և լիզինգի, զբաղվածության հարցերին առնչվող գործունեության,զբոսաշրջային, անվտանգության ապահովման և հետաքննությունների, շենքերի սպասարկման և բնատեսարանի բարեկարգման և ձեռնարկատիրական գործունեության), մասնագիտական, գիտական և տեխնիկական գործունեության (իրավաբանական և հաշվապահական գործունեության, գլխամասային գրասենյակների և կառավարման հարցերով խորհրդատվական գործունեության, ճարտարապետական և ճարտարագիտական, տեխնիկական փորձարկումների, գիտական հետազոտությունների և մշակումների, գովազդային և շուկայի իրավիճակի հետազոտության, անասնաբուժական գործունեության, այլ մասնագիտական, գիտական և տեխնիկական գործունեության), ֆինանսական և ապահովագրական գործունեության, սպասարկման այլ ծառայությունների (hամակարգիչների, անձնական օգտագործման և կենցաղային արտադրատեսակների նորոգման, անհատական` մանածագործական և մորթե ատադրատեսակների լվացման և մաքրման, վարսավիրանոցների և գեղեցկության սրահների, թաղումների կազմակերպման, բաղնիքների և այլն) ծավալից:

Ծնելիության տարիքային գործակիցները

բնութագրում են յուրաքանչյուր տարիքային խմբի կանանց ծնելիության միջին տարեկան մակարդակը: Դրանք հաշվարկվում են որպես քանորդ` տվյալ տարիքային խմբի կանանց մոտ տարվա ընթացքում ծնվածների թվաքանակը բաժանելով ընթացիկ գնահատման արդյունքներով ստացված այդ տարիքի կանանց միջին տարեկան թվաքանակի վրա: Մինչև 20 տարեկան տարիքային խմբի համար գործակցի հաշվարկման ժամանակ որպես հայտարար ընդունված է 15-19 տարեկան կանանց թվաքանակը:

Ծնունդների, մահերի, ամուսնությունների և ամուսնալուծությունների մասին տեղեկությունները

ստացվում են ՀՀ արդարադատության նախարարության քաղաքացիական կացության ակտերի ռեգիստրից` ծնունդների, մահերի, ամուսնությունների և ամուսնալուծությունների մասին կազմված ակտերում բովանդակվող տվյալների վիճակագրական մշակման հիման վրա:

Կադրերի պատրաստման և վերապատրաստման ծախսեր (ներառյալ` կրթաթոշակները)

Կադրերի պարտաստման ծախսեր են համարվում առկա արտադրական գործընթացներին և ընթացակարգերին, աշխատանքի կազմակերպման եղանակներին կամ մեթոդներին տիրապետելու համապատասխան որակավորում ապահովելու նպատակով հատուկ դասընթացներին աշխատողների մասնակցության համար կազմակերպության կողմից կատարած ծախսերը (դասընթացի արժեքը):

Կազմակերպությունների գործունեության ցուցանիշները

ներառում են Արմստատի կողմից վիճակագրական դիտարկման դաշտում ընդգրկված խոշոր և միջին առևտրային կազմակերպությունների արտադրանքի (ապրանքների և ծառայությունների) արտադրության և իրացման ծախսերի կառուցվածքը, ինչպես նաև հաշվարկների վիճակի վերաբերյալ տեղեկատվությունը: Տվյալների հավաքումն իրականացվում է վիճակագրական հաշվետվությունների միջոցով: Ցուցանիշների դասաակարգումն իրականացվել է ըստ Տնտեսական գործունեության տեսակների դասակարգչի 2րդ խմբագրության բաժինների (ՏԳՏԴ (խմբ.2)):

Կաթի արտադրությունը

բնութագրվում է փաստացի կթված կաթով, անկախ այն բանից, իրացվել է այն, թե սպառվել տնտեսությունում հորթերի և խոճկորների կերակրման համար: Կերակրման ընթացքում հորթերի ծծած կաթն արտադրանքի մեջ չի ներառվում և մեկ կովի միջին կաթնատվությունը որոշելիս չի հաշվառվում:

Կապ

Հեռուստառադիոծրագրերի կազմում և հեռարձակում հատվածը ներառում է հեռուստառադիոծրագրերի` նորությունների, ժամանցային ծրագրերի, բանավեճերի ու համանման այլ ծրագրերի կազմման և հեռարձակման կամ տարածման իրավունքով ձեռք բերված պատրաստի հեռուստառադիոծրագրերի հեռարձակման հետ կապված գործունեությունը, ինչպես նաև տվյալների փոխանցումը համացանցով, սովորաբար, երբ այն իրականացվում է հեռուստառադիոհեռարձակման համակարգում: Հեռահաղորդակցության կապի գործունեությունը ներառում է ձայնի, տվյալների, տեքստերի, ձայնագրությունների, պատկերների փոխանցումը և դրա հետ կապված ծառայությունների մատուցումը: Սույն ծառայությունները մատուցվում են լարային, անլար և արբանյակային հեռահաղորդակցական համակարգերի միջոցով:

Կապիտալ տրանսֆերտներ

Կապիտալ տրանսֆերտներն իրենցից ներկայացնում են ակտիվների (բացի կանխիկ դրամի և նյութական շրջանառու միջոցների) կամ դրանց ձեռք բերման համար միջոցների սեփականության իրավունքի տրանսֆերտները` մեկ կառուցվածքային միավորից մյուսին: Կապիտալ տրանսֆերտները լինում են միանվագ և նշանակալի` ըստ գործառնության մեծության, կապված մասնակիցների կողմից ակտիվների օգտագործման կամ դուրս գրման հետ:

Կապիտալի հետ գործառնությունների հաշիվ

Կապիտալի հետ գործառնությունների հաշիվն արտացոլում է հիմնական կապիտալի համախառն կուտակման և նյութական շրջանառու միջոցների պաշարների փոփոխության ֆինանսավորումը, ներառյալ կապիտալ անհատույց փոխատվությունների ձևով հարստության վերաբաշխումը տնտեսության հատվածների և «արտերկրի» միջև: Կապիտալի հետ գործառնությունների ֆինանսավորման հիմնական աղբյուրը հանդիսանում է խնայողությունը, որը տեղափոխվում է եկամուտների օգտագործման հաշվից: Այդ գործառնությունների ֆինանսավորման մյուս աղբյուրը համարվում են ստացած կապիտալ տրանսֆերտներն` առանց փոխանցվածների: Հաշվի հաշվեկշռող հոդվածը զուտ վարկավորումը (+) կամ զուտ փոխառությունն (-) է:

Կառավարության պարտք

Կառավարության պարտքը Հայաստանի Հանրապետության կառավարության ստանձնած և որոշակի պահի դրությամբ առկա պարտքային պարտավորությունների հանրագումարը:

Կարճաժամկետ միգրանտ

Կարճաժամկետ միգրանտ - անձը, ով իր մշտական (սովորաբար) բնակության երկրից տեղաշաժվում է մեկ այլ երկիր՝ առնվազն 3 ամիս, բայց մեկ տարուց (12 ամիս) պակաս ժամկետով, բացառությամբ այն դեպքերի, երբ այդ տեղաշարժը պայմանավորված է հանգստի, արձակուրդի, ընկերներին եւ մտերիմներին այցելությունների, գործուղման, բուժման կամ կրոնական ուխտագնացության նպատակով: Միջազգային միգրացիայի վիճակագրության նպատակով, կարճաժամկետ միգրանտների մշտական բնակության երկիրը՝ այնտեղ գտնվելու ժամանակաընթացքում, կհամարվի նշանակման երկիրը:

Կեղտաջրեր

Կեղտաջրերն արտադրական և կենցաղային (կոմունալ) հոսքերն են (չմաքրված կամ ոչ բավարար մաքրված), որոնք բաց են թողնվել մակերևութային ջրային օբյեկտներ և որոնցում պարունակվող աղտոտիչ նյութերի քանակությունը գերազանցում է սահմանային թույլատրելի չափաքանակներին:

Կեղտաջրերի բացթողումը

մակերևութային ջրային օբյեկտներ իր մեջ ներառում է չափորոշային մաքուր, չափորոշային մաքրված և կեղտաջրերի ծավալները:

Կենդանածնություն

Կենդանածնություն է համարվում մոր օրգանիզմից բեղմնավորման արգասիքի լրիվ արտամղումը կամ դուրսբերումն անկախ հղիության ժամկետից, որից հետո պտուղը շնչում կամ ցուցաբերում է կյանքի որևէ այլ նշան` ինչպիսիք են. սրտխփոցը, պորտալարի անոթազարկը կամ կամային մկանների ակնհայտ շարժումները, անկախ նրանից, թե արդյոք կտրված է պորտալարը, և կամ անջատված է ընկերքը:

Կյանքի սպասվող տևողությունը

Կյանքի սպասվող տևողությունը ծննդյան պահից՝ տարիների այն թիվն է, որ ծնվող սերունդը, միջին հաշվով, կապրի, պայմանով, որ այդ սերնդի ողջ կյանքի ընթացքում, մի տարիքից հաջորդին անցնելիս, մահացությունը յուրաքանչյուր տարիքում հավասար կլինի բնակչության մահացության տվյալ ժամանակահատվածի մակարդակին:

Կրեդիտորական պարտք

Կրեդիտորական պարտք կազմակերպությունների կողմից ժամանակավորապես ներգրավված միջոցներն են, որոնք ենթակա են վերադարձման համապատասխան իրավաբանական կամ ֆիզիկական անձանց (կրեդիտորներին):

Կրճատված աշխատատեղերի թիվը

աշխատատեղերի / հաստիքների կրճատումն է հաշվետու / դիտարկվող ժամանակաշրջանի ընթացքում (օրինակ՝ արտադրության ծավալների, տնտեսական, տեխնոլոգիական և աշխատանքի կազմակերպման պայմանների փոփոխում, արտադրական անհրաժեշտությամբ պայմանավորված աշխատողների թվաքանակի կրճատում և այլն):

Համադրելի (նախորդ տարվա) գներով վերագնահատումը

կատարվում է ինչպես ըստ արտադրված ՀՆԱ-ի, այնպես էլ ըստ դրա օգտագործման ցուցանիշների: ՀՆԱ-ի արտադրության ցուցանիշների վերագնահատումը, համադրելի գներով, իրականացվում է կրկնակի դեֆլատավորման եղանակի կիրառումով, որի ժամանակ ավելացված արժեքի մեծությունը ստացվում է որպես համադրելի գներով գնահատված թողարկման և միջանկյալ սպառման մեծությունների տարբերություն: Թողարկման և միջանկյալ սպառման վերագնահատումը, համադրելի գներով, կատարվում է երկու եղանակով` • հաշվետու ժամանակաշրջանի տվյալները դեֆլատավորելով, ընթացիկ գներով, համապատասխան գների ինդեքսներով, • բազային տարվա տվյալները` ընթացիկ գներով, իրական ծավալի ինդեքսներով կամ բնեղեն ինդիկատորներով էքստրապոլացիայի ենթարկելով: ՀՆԱ-ի օգտագործման ցուցանիշների համադրելի գներով վերագնահատման համար կիրառվում են համապատասխան գների ինդեքսներ (սպառողական գների ինդեքսը, կապիտալ ներդրումների գների ինդեքսը և այլն) և բնեղեն ցուցանիշներ:

Համախառն (կամզուտ) շահույթ

Համախառն (կամզուտ) շահույթն իրենից ներկայացնում է ավելացված արժեքի այն մասը, որը մնում է արտադրողներին վարձու աշխատողների աշխատանքի վարձատրության և արտադրության հարկերի վճարման հետ կապված ծախսերը կատարելուց հետո: «Համախառն» կամ «զուտ» շահույթ արտահայտությունը տվյալ դեպքում ցույց է տալիս, թե արտադրության գործընթացում հիմնական կապիտալի սպառումը հաշվի առնված է նշված ցուցանիշում, թե ոչ:

Համախառն ազգային տնօրինվող եկամուտ

Համախառն ազգային տնօրինվող եկամտին հավասար է բոլոր կառուցվածքային ռեզիդենտ-միավորների տնօրինվող եկամուտների գումարը

Համախառն ավելացված արժեքը

հաշվարկվում է ըստ տնտեսական գործունեության տեսակների` որպես ապրանքների և ծառայությունների թողարկման ու միջանկյալ սպառման տարբերություն: «Համախառն» արտահայտությունը ցույց է տալիս, որ ցուցանիշն իր մեջ ներառում է արտադրության գործընթացում հիմնական կապիտալի սպառման արժեքը:

Համախառն խառը եկամուտ

տնային տնտեսություններին պատկանող ձեռնարկությունների արտադրական գործունեության արդյունքում ձևավորված շահույթն է, որն արտացոլում է թե´ ձեռնարկատիրոջ կողմից կատարված աշխատանքի վարձատրությունը և թե´ ձեռնարկատիրական շահույթը:

Համախառն ներքին արդյունքը (ՀՆԱ)

համարվում է ԱՀՀ-ի առանցքային ցուցանիշը, որը բնութագրում է երկրի տնտեսությունում արտադրված ապրանքների ու ծառայությունների արժեքը` նախատեսված վերջնական սպառման, կուտակման և զուտ արտահանման համար: ՀՆԱ-ն հաշվարկվում է երեք եղանակով` արտադրական, եկամուտների օգտագործման (ծախսային) և եկամուտների ձևավորման: Արտադրական եղանակով ՀՆԱ-ն ստացվում է որպես տնտեսությունում ապրանքների ու ծառայությունների ողջ թողարկման և միջանկյալ սպառման տարբերության և արտադրանքի զուտ (առանց սուբսիդիաների) հարկերի հանրագումար: Եկամուտների օգտագործման եղանակով հաշվարկված ՀՆԱ-ն ապրանքների և ծառայությունների վերջնական սպառման ծախսերի, համախառն կուտակման և զուտ արտահանման հանրագումարն է: ԱՀՀ-ի շրջանակում կատարվող հաշվարկներում ըստ եկամուտների ձևավորման աղբյուրների ՀՆԱ-ի հաշվարկման եղանակը Արմստատում կիրառվող ՀՆԱ-ի հաշվարկման երեք եղանակներից մեկն է: Սակայն դա անկախ հաշվարկ չի համարվում, քանի որ ընդունված մեթոդաբանության համաձայն եկամտային ոչ բոլոր ցուցանիշներն են ստացվում ուղղակի հաշիվներից, դրանց մի մասը հաշվարկվում է հաշվեկշռման եղանակով: Ըստ եկամուտների աղբյուրների ՀՆԱ-ի ձևավորումն արտացոլում է անմիջապես արտադրական գործընթացին մասնակցող միավորների, ինչպես նաև պետական հիմնարկների և տնային տնտեսությունները սպասարկող ոչ առևտրային կազմակերպությունների կողմից ստացած սկզբնական եկամուտները: Այս հաշվարկներում համախառն շահույթը (համախառն խառը եկամուտը) հանդիսանում է հաշվեկշռող հոդված և որոշվում է որպես արտադրական եղանակով հաշվարկված շուկայական գներով ՀՆԱ-ի և աշխատողների աշխատանքի վարձատրության ու արտադրության և ներմուծման զուտ հարկերի տարբերություն: Նշված եղանակը կիրառվում է ՀՀ վիճակագրական կոմիտեի կողմից ոչ թե ՀՆԱ-ի անվանական ծավալի կամ դինամիկայի որոշման, այլ միայն դրա արժեքային կառուցվածքի վերլուծության համար:

Հանրակրթական դպրոցներ

Հանրակրթական դպրոցներ են համարվում տարրական, հիմնական, ավագ և միջնակարգ ուսումնական հաստատությունները և վարժարանները, որոնք իրականացնում են հանրակրթական ծրագրեր:

Հանցագործություն կատարած բացահայտված անձանց թվաքանակը

ՀՀ կառավարությանն առընթեր ՀՀ ոստիկանության մարմինների կողմից պաշտոնապես հաշվառման վերցված անձինք են, որոնց նկատմամբ հարուցված են քրեական գործեր:

Հանցագործությունը

սոցիալ-իրավական երևույթ է, որը ներառում է որոշակի տարածքում որոշակի ժամանակաշրջանի ընթացքում կատարված հանցանքը և բնութագրելի է քանակական և որակական ցուցանիշներով:

Հաշմանդամ

Հաշմանդամ համարվում է այն անձը, ով ֆիզիկական կամ մտավոր թերությունների առկայության հետևանքով կենսագործունեության սահմանափակմամբ պայմանավորված, սոցիալական օգնության և պաշտպանվածության կարիք ունի:

Հաշմանդամության առաջնակի գրանցումը

հաշվետու տարում առաջին անգամ հաշմանդամության սահմանումն է: Տարեցների և հաշմանդամների սոցիալական սպասարկման կազմակերպությունները և մանկատները բժշկա-սոցիալական հաստատություններ են, որոնք նախատեսված են խնամքի կարիք ունեցող մեծահասակների, հաշմանդամների և երեխաների մշտական բնակման, կենցաղային և բժշկական սպասարկման համար:

Հարաբերական աղքատություն

Հարաբերական աղքատության հայեցակարգն առնչվում է սոցիալական բացառման հասկացության հետ, համաձայն որի՝ աղքատ են համարվում եկամտի մեդիանի 60%-ից ցածր եկամուտ ունեցող տնային տնտեսությունները (սահմանված է Եվրոստատի կողմից): Եվրոպական Միության երկրներում լայնորեն կիրառվող այս մեթոդաբանության հիմքում ընկած է այն գաղափարը, որ աղքատությունն ավելի շուտ բնութագրվում է ոչ թե հիմնական կարիքները բավարարելու հնարավորությամբ, այլ նկարագրում է, թե ինչպես բնակչության որոշ խմբերի կենսամակարդակը ռիսկի տակ է ընկնում մնացած բնակչության համեմատ:

Հիմնական գին

Հիմնական գինն արտադրողի միավոր ապրանքի կամ ծառայության համար ստացած գինն է, առանց ապրանքների և ներմուծման հարկի, սակայն, ներառյալ ապրանքների և ներմուծման սուբսիդիա-ները:

Հիմնական կապիտալի համախառն կուտակում

Հիմնական կապիտալի համախառն կուտակումն իրենից ներկայացնում է ռեզիդենտ-միավորների կողմից ապագայում նոր եկամտի ստեղծման համար միջոցների ներդրումը հիմնական կապիտալի օբյեկտներում` արտադրության մեջ դրանք օգտագործելու ճանապարհով:

Հիմնական միջոցներ են

հանդիսանում շենքերը, շինությունները, մեքենաներն ու սարքավորանքները (բանվորական և ուժային մեքենաներն ու սարքավորանքները, չափիչ և կարգավորիչ փորձասարքերն ու հարմարանքները, լաբորատոր սարքավորանքները, հաշվողական տեխնիկան), փոխադրամիջոցները և հիմնական միջոցների այլ տեսակները: Հիմնական միջոցների մեջ են ներառվում նաև պետական և մասնավոր հատվածների կազմակերպությունների բոլոր հիմնական միջոցները, ինչպես նաև ֆիզիկական անձանց սեփականության իրավունքով պատկանող հիմնական միջոցները: Այդ միջոցների մեջ ներառվում են բնակելի տները, բնակչության անձնական օժանդակ տնտեսությունների, ինչպես նաև գյուղացիական (ֆերմերային) տնտեսությունների տնտեսական շենքերի հիմնական միջոցները և այլն: Հիմնական միջոցների գործարկման ցուցանիշի մեջ ներառվում է շինարարությունն ավարտած և շահագործման հանձնված կազմակերպությունների, շինությունների ու կառույցների արժեքները, նոր շահագործվող մեքենաների, բոլոր տեսակի տրանսպորտային միջոցների, սարքավորանքների (մոնտաժման կարիք ունեցող և չունեցող, շինարարության նախահաշվի մեջ մտնող և չմտնող) արժեքները, գործիքների, գույքի և այլ առարկաների արժեքները, որոնք հաշվառված են հիմնական միջոցների մեջ, հողերի ոռոգման և չորացման աշխատանք­ների արժեքը, հողերի բարելավման հետ կապված ծախսերը և հիմնական միջոցների արժեքի մեծացման հետ կապված այլ ծախսերը:

Հիվանդանոցային հիմնարկներ

Հիվանդանոցային հիմնարկներում հաշվառման ենթակա է տարևերջի դրությամբ մահճակալների այն քանակը, որը կահավորված է անհրաժեշտ պարագաներով և պատրաստ է ընդունելու հիվանդների, անկախ այն հանգամանքից, թե զբաղված են դրանք հիվանդներով, թե ոչ:

Հիվանդացության մակարդակը

Հիվանդացության մակարդակը որոշվում է առաջին անգամ ախտորոշված հիվանդների և մշտական բնակչության միջին տարեկան թվաքանակների հարաբերակցությամբ:

ՀՀ համախմբված բյուջե

ՀՀ համախմբված բյուջեն իր մեջ ներառում է ՀՀ պետական և համայնքային բյուջեները (առանց միջբյուջետային փոխանցումների):

ՀՆԱ-ի ինդեքս դեֆլատոր

ՀՆԱ-ի ինդեքս դեֆլատորն ընթացիկ գներով ՀՆԱ-ի մեծության հարաբերությունն է նախորդ ժամանակաշրջանի համադրելի գներով գնահատված դրա ծավալին:

Ձվի արտադրությունը

ներառում է տարվա ընթացքում բոլոր տեսակի տնային թռչուններից դրանց հավաքը, ներառյալ ինկուբացիայի համար օգտագործվողները, ձվի փոշու համար մշակվողը և այլ նպատակներով:

Մահացության տարիքային գործակիցները

բնութագրում են յուրաքանչյուր տարիքային խմբում մահացության միջին մակարդակը: Դրանք հաշվարկվում են որպես քանորդ` տարվա ընթացքում տվյալ տարիքային խմբում մահացածների թվաքանակը բաժանելով ընթացիկ գնահատման արդյունքներով ստացված տվյալ տարիքային խմբի անձանց միջին տարեկան թվաքանակի վրա (մշտական բնակչություն), բացառությամբ 0-4 տարիքային խմբի, որի համար մահացության տարիքային գործակիցը հաշվարկվում է 0-4 տարիքային խմբի մահացածների թվաքանակը բաժանելով կենդանի ծնվածների ընդհանուր թվաքանակի վրա:

Մայրական մահացություն

Մայրական մահացությունը բնորոշվում է որպես հղիությամբ պայմանավորված կնոջ մահ, անկախ հղիության տևողությունից, որը վրա է հասել հղիության ընթացքում կամ նրա ավարտից հետո 42 օրերի ընթացքում, հղիության հետ կապված որևէ պատճառից, բարդացած վերջինիս առկայությամբ կամ վարման գործընթացով, բացառությամբ դժբախտ պատահարի կամ հանկարծակի առաջացած պատճառի:

Մանրածախ առևտրի շրջանառությունը

վերջնական սպառման կամ տնային տնտեսությունում օգտագործման համար նախատեսված սպառողական ապրանքների վաճառքն է արժեքային արտահայտությամբ: Մանրածախ առևտրի շրջանառության ցուցանիշը ձևավորվում է ըստ առևտրի օբյեկտների` խանութների, կրպակների, առևտրի այլ օբյեկտների (շարժիչային և կենցաղային վառելիքի մանրածախ առևտրի կետերի), ինչպես նաև առևտրի իրականացման վայրերի` սպառողական ապրանքների և գյուղատնտեսական արտադրանքի շուկաների, միջոցով իրականացված առևտրի շրջանառության հիման վրա:

Մարդու դեմ ուղղված հանցագործությունը

նրա կյանքի, առողջության, ազատության, պատվի արժանապատվության, սեռական անձեռնմխելիության, սահմանադրական իրավունքների ու ազատությունների, ինչպես նաև ընտանիքի դեմ ուղղված հանցավոր ոտնձգություններն են:

Մեծածախ

է համարվում առևտրի այն տեսակը (գործունեությունը), երբ գնորդը մեծ խմբաքանակով ապրանքներ է ձեռք բերում դրանց հետագա վերավաճառքի համար այլ վաճառողներին, վերամշակողներին, բայց ոչ վերջնական սպառողներին` համապատասխան հաշվարկային փաստաթղթերով: Մեծածախ առևտրի շրջանառության ցուցանիշը ներառում է նաև արտահանման ծավալները (բացառությամբ արտադրողների կողմից անմիջական արտահանումը):

Մեկ աշխատողի միջին ամսական անվանական աշխատավարձը

հաշվարկվում է աշխատանքի վարձատրության և դրան հավասարեցված այլ վճարումների հաշվարկված գումարները (դրամական և բնեղեն արտահայտությամբ) հարաբերելով միջին աշխատավարձի հաշվարկման համար կիրառվող աշխատողների միջին թվաքանակին և տվյալ ժամանակաշրջանի ամիսների թվին:

Մեկ թափուր աշխատատեղի ծանրաբեռնվածությունը

հաշվարկվում է զբաղվածության պետական գործակալությունում հաշվառված աշխատանք փնտրող քաղաքացիների թվաքանակի և գործատուների կողմից նույն գործակալությանը հայտնած թափուր աշխատատեղերի քանակի հարաբերությամբ:

Մեռելածնություն

Մեռելածնություն է համարվում մոր օրգանիզմից բեղմնավորման արգասիքի լրիվ արտամղումը կամ դուրսբերումը, որից հետո պտուղը չի շնչում կամ չի ցուցաբերում կյանքի այլ նշան` ինչպիսիք են սրտխփոցը, պորտալարի անոթազարկը կամ կամային մկանների ակնհայտ շարժումները:

Մթնոլորտային օդ վնասակար նյութերի արտանետման անշարժ (ամրակայված) աղբյուր

է կոչվում շահագործման ընթացքում վնասակար նյութեր արտանետող ոչ շարժական տեխնոլոգիական ագրեգատը (սարք, սարքավորում և այլն), որից շահագործման գործընթացում անջատվում են վնասակար նյութեր:

Միջանկյալ սպառումը

կազմված է այն ապրանքների ու ծառայությունների արժեքից, որոնք հաշվետու ժամանակաշրջանում ամբողջությամբ սպառվում կամ վերափոխվում են արտադրության ընթացքում: Միջանկյալ սպառման մեջ չի մտնում հիմնական կապիտալի սպառումը: Միջանկյալ սպառման կազմում առանձին դիրքով ներառվում են ֆինանսական միջնորդության անուղղակիորեն չափվող ծառայությունները:

Միջին բուժանձնակազմի ընդհանուր թվաքանակը

Միջին բուժանձնակազմի ընդհանուր թվաքանակի մեջ ներառվում են բուժական, սանիտարական, սոցիալական ապահովության, նախադպրոցական հաստատություններում, դպրոցներում, մանկատներում և այլ հաստատություններում զբաղված միջին մասնագիտական բժշկական կրթություն ունեցող բոլոր անձինք (բացառությամբ՝ ատամնաբույժ - դանտիստների):

Միջին գին

Միջին գինն ապրանքատեսակի միջին գինը հաշվարկվում է որպես տվյալ ապրանքատեսակի գծով արձանագրված գների միջին թվաբանական (սպառողական գների ինդեքս): Արտադրատեսակների խմբի միջին (կշռված) գինը հաշվարկվում է արտադրատեսակների արժեքների գումարը հարաբերելով դրանց քանակների գումարին (արտադրողների գների ինդեքս):

Մշտական բնակության երկիր

Մշտական բնակության երկիր - երկիրը, որում անձն ապրում է, այսինքն, որում նա ունի ապրելու տեղ և որտեղ նա սովորաբար ծախսում է օրվա հանգստի ժամերը: Ժամանակավոր արտասահման ճամփորդությունները՝ հանգստի, արձակուրդի, ընկերներին եւ մտերիմներին այցելությունների նպատակով, գործուղման, բուժման կամ կրոնական ուխտագնացության, չեն փոխում անձի մշտական բնակության երկիրը:

Նախադպրոցական հաստատությունները

(տարվա ընթացքում 10 ամսից ոչ պակաս աշխատող) ապահովում են 1 տարեկանից մինչև 6 տարեկան երեխաների խնամքը, առողջարարությունը, դաստիարակությունը և ուսուցումը:

Ներդրումներ

Ներդրումները սահմանվում են որպես տնտեսական ակտիվների զուտ ձեռքբերում (ակտիվների ձեռքբերում հանած ֆինանսական պարտավորություններ): Ներդրումներ չեն համարվում տնտեսական գործառույթներ չհանդիսացող գործունեության կամ երեւույթների հետեւանքով սեփական կապիտալի զուտ արժեքի աճը (օգտակար հանածոների հայտնաբերում, գնաճ եւ այլն): Ամբողջ տնտեսության մակարդակով ներդրումներն են համարվում ռեզիդենտ տնտեսավարող սուբյեկտների ներդրումների արժեքը իրական ակտիվներում (հիմնական կապիտալ, նյութական շրջանառու ակտիվների պաշարների համալրում, արժեքներ, նյութական և ոչ նյութական չարտադրված ակտիվների ձեռքբերման մեջ) և զուտ օտարերկրյա ֆինանսական ներդրումները (արժեթղթերի, պարտատոմսերի, այլ ֆինանսական գործիքների ձեռքբերում հանած պարտավորություններ):

Ներքին միգրացիա

Բնակչության ներքին միգրացիա-մարդկանց տեղաշարժ երկրի սահմանների ներսում՝ բնակության վայրի փոփոխությամբ պայմանավորված:

Ներքին պետական պարտք

Ներքին պետական պարտքը Հայաստանի Հանրապետության անունից` կառավարության լիազոր մարմնի կողմից Հայաստանի Հանրապետության ռեզիդենտների հանդեպ փոխառության կամ վարկային պայմանագրերի հիման վրա ստանձնված և որոշակի պահի դրությամբ առկա պարտքային պարտավորությունների հանրագումարը:

Նյութական շրջանառու միջոցների պաշարների փոփոխություն

Նյութական շրջանառու միջոցների պաշարների փոփոխությունն ընդգրկում է արտադրական պաշարների, անավարտ արտադրության, պատրաստի արտադրանքի և վերավաճառքի համար նախատեսված ապրանքների պաշարների փոփոխությունը: Տվյալ ժամանակահատվածում պաշարների արժեքի փոփոխությունը հաշվարկվում է որպես ժամանակաշրջանի վերջին և սկզբին առկա պաշարների արժեքների տարբերություն` գնահատված դիտարկվող ժամանակահատվածի միջին շուկայական գներով` գների ազդեցությունը չեզոքացնելու նպատակով:

Նշանակված ամսական կենսաթոշակի (նպաստի) միջին չափը

հաշվարկվում է աշխատանքի և սոցիալական պաշտպանվածության մարմիններում հաշվառման կանգնած բոլոր կենսաթոշակառուներին (նպաստ ստացողներին) նշանակված ամսական կենսաթոշակի (նպաստի) ընդհանուր գումարը նրանց թվաքանակի վրա հարաբերելով:

Նոր ստեղծված աշխատատեղ

է համարվում հաշվետու / դիտարկվող ժամանակաշրջանում ոչ միայն առաջին անգամ ստեղծված կազմակերպությունը, այլ նաև գործող կազմակերպությունում, օրինակ, արտադրության ընդլայնման, հերթափոխային աշխատանքների ավելացման, ինչպես նաև վերակազմավորման արդյունքում նոր / առաջին անգամ ստեղծված աշխատատեղը և այլն: Նոր ստեղծված աշխատատեղը կարող է լինել զբաղեցված կամ՝ դեռևս ոչ, բայց որում նախատեսված է ընդունել աշխատող՝ ոչ ուշ քան հաշվետու եռամսյակին հաջորդող մեկ ամսվա ընթացքում:

Շուրջծնական (պերինատալ) մահացություն

Շուրջծնական (պերինատալ) մահացությունը հավաքական հասկացություն է, որն ամփոփում է կենսունակ պտղի մահացությունը պերինատալ շրջանում` սկսած հղիության 22 շաբաթից մինչև մոր ծննդաբերության ընթացքը, ինչպես նաև ծննդաբերության ժամանակ ու մանկան կյանքի մինչև 168 ժամը (0-6 oրական) տեղի ունեցած մահացությունը:

Ոչ պետական ուսումնական հաստատություններ

Ոչ պետական ուսումնական հաստատությունների (դպրոցներ, միջին մասնագիտական, բարձրագույն ուսումնական հաստատություններ) թվում հաշվառված են պետական արտոնագիր ունեցող մասնավոր ուսումնական հաստատությունները:

Ոչ ընդհանուր օգտագործման տրանսպորտ

Ոչ ընդհանուր օգտագործման տրանսպորտն իրականացնում է տվյալ կազմակերպության բեռների փոխադրումները (ավտոմոբիլային տրանսպորտի համար՝ ավտոտրանսպորտային միջոցներով, երկաթուղային տրանսպորտի համար՝ ոչ ընդհանուր օգտագործման մերձատար ուղիներով), ինչպես նաև ավտոտրանսպորտով տվյալ կազմակերպության աշխատողների փոխադրումները (ներտնտեսական և ծառայողական տրանսպորտ): Ոչ ընդհանուր օգտագործման տրանսպորտի հիմնական ցուցանիշներն են. բեռների փոխադրումների ծավալը (տոննա), բեռնաշրջանառությունը (տոննա-կիլոմետր), ուղևորների փոխադրումների ծավալը (ուղևոր) և ուղևորաշրջանառությունը (ուղևոր-կիլոմետր)

Ոչ վարձու աշխատող

են համարվում անձինք, ովքեր ինքնուրույն են իրենց ապահովում եկամտաբեր գործունեությամբ (գործատու, ինքնազբաղված, առանց վարձատրության աշխատող ընտանիքի անդամ և արտադրական կոոպերատիվի անդամ):

Ոչ ֆորմալ զբաղվածության մակարդակը

ոչ ֆորմալ զբաղվածություն ունեցողների (ոչ ֆորմալ աշխատատեղերի) տեսակարար կշիռն է ընդամենը զբաղվածության (ընդամենը աշխատատեղերի) մեջ:

Ոչ ֆորմալ զբաղվածությունը

դիտարկվող ժամանակահատվածում ոչ ֆորմալ աշխատատեղերի հանրագումարն է, անկախ այն հանգամանքից եղել են դրանք ֆորմալ թե ոչ ֆորմալ հատվածի զմակերպություններում կամ տնային տնտեսություններում:Ոչ ֆորմալ զբաղվածության հաշվարկում ներառվում են. (1) գործատուի հետ բանավոր համաձայնությամբ վարձու աշխատողները (այդ թվում`տնային վճարովի ծառայություններ տրամադրող աշխատողները), (2) չգրանցված կազմակերպությունների փականատերգործատուները և ինքնազբաղվածները, (3) առանց վարձատրության աշխատող ընտանիքի անդամները, (4) չգրանցված արտադրական կոոպերատիվների անդամները: Առավելապես սեփական սպառման համար ապրանքներ արտադրող ինքնազբաղվածները և առանց վարձատրության աշխատող ընտանիքի անդամները չեն համարվում ոչ ֆորմալ զբաղված՝ հիմք ընդունելով նոր ստանդարտի պահանջները:

Որսված (վնասազերծված) նյութերի քանակը

ներառում է բոլոր տեսակի աղտոտիչները, որոնք որսվում (վնասազերծվում) են փոշեորսիչ (գազամաքրիչ) կայանքներում անշարժ (ամրակայված) աղբյուրներից անջատված վնասակար նյութերի ընդհանուր ծավալից:

ՈՒղղակի ներդրող

ՈՒղղակի ներդրող է համարվում ոչ ռեզիդենտ միավորը, նրա հետ կապված կամ համագործակցող ոչ ռեզիդենտ կազմակերպությունը, որին պատկանում է տվյալ երկրի ռեզիդենտ միավորի բաժնետիրական կապիտալի ոչ պակաս, քան 10% –ը:

Ուղևորաշրջանառությունը

(ուղևոր-կիլոմետրերով) հաշվարկվում է փոխադրված ուղևորների թվաքանակի և մեկ ուղևորի փոխադրման միջին հեռավորության արտադրյալների հանրագումարով: Ավտոմոբիլային տրանսպորտի ուղևորափոխադրման (փոխադրված ուղևորների թվաքանակը) և ուղևորաշրջանառության ծավալները որոշվում են ըստ հաղորդակցության առանձին տեսակների` ներքաղաքային, ներմարզային, միջմարզային և միջպետական:

Ուղևորափոխադրումների ծավալ

Ուղևորափոխադրումների ծավալում ներառվում է փոխադրված բեռների փաստացի քանակը, հաշվի առնելով տարայի կամ բեռնարկղների (կոնտեյների) քաշը:

Չափորոշային մաքրված կեղտաջրերը

համապատասխան մաքրման կառույցներում մաքրված կեղտաջրերն են, որոնց մաքրվելուց հետո բացթողնումը ջրային օբյեկտներ չի հանգեցնում ջրօգտագործման հսկվող կետերում ջրի որակի չափորոշների խախտմանը, այսինքն այդ կեղտաջրերում աղտոտիչ նյութերի պարունակությունը պետք է համապատասխանի արտահոսքի սահմանային թույլատրելի չափաքանակներին:

Չափորոշային մաքուր կեղտաջրեր

Չափորոշային մաքուր կեղտաջրերն այն հոսքերն են, որոնք առանց մաքրելու թափելը ջրային օբյեկտներ չի հանգեցնում ջրօգտագործման հսկվող հատվածքներում կամ կետերում ջրի որակի չափորոշների խախտմանը:

Պատրաստի արտադրանքի պաշարների փոփոխություն

Պատրաստի արտադրանքի պաշարների հաշվետու ժամանակահատվածի վերջի և սկզբի մնացորդների տարբերությունն է`գնահատված իրացման միջին գներով:

Պարտքեր աշխատավարձի և աշխատակիցների այլ կարճաժամկետ հատուցումների գծով

ներառում է կազմակերպության աշխատակիցներին աշխատավարձի և այլ կարճաժամկետ հատուցումների գծով կրեդիտորական պարտքերի հաշվեկշռային արժեքը:

Պարտքեր բանկերի վարկերի և փոխառությունների գծով

Երկարաժամկետ և կարճաժամկետ բանկային վարկերի և փոխառությունների գծով վճարվելիք գումարների հաշվեկշռային արժեքն է:

Պարտքեր բյուջեին

Վճարման ենթակա հարկերի, տուրքերի և այլ պարտադիր վճարների, ինչպես նաև դրանց գծով հաշվարկված տույժերի, տուգանքների գծով կրեդիտորական պարտքերի հաշվեկշռային արժեքն է:

Պարտքեր գնումների գծով

Հումքի, նյութերի, ապրանքների գնումների, ստացված ծառայությունների, ընդունված աշխատանքների, ինչպես նաև ֆինանսական ակտիվների, հիմնական միջոցների և այլ ակտիվների գնումների գծով պարտքեր:

Պարտքեր վաճառքների գծով

Ներառում է արտադրանքի, ապրանքների վաճառքների, մատուցված ծառայությունների, կատարված աշխատանքների, ինչպես նաև այլ պաշարների, ֆինանսական ներդրումների, հիմնական միջոցների և այլ ակտիվների վաճառքների գծով առաջացած դեբիտորական պարտքերի հաշվեկշռային արժեքը:

Պարտքի սպասարկում

Պարտքի սպասարկումը փոխառության կամ վարկային պայմանագրով նախատեսված տոկոսագումարի, կոմիսիոն վճարի, տուժանքի և այլ վճարի կատարում:

Պետական բյուջեի դեֆիցիտը (պակասուրդ)

ֆինանսավորվում է ներքին և արտաքին աղբյուրներից ստացված փոխառու միջոցների, ինչպես նաև բյուջեների միջոցների տարեսկզբի ազատ մնացորդի հաշվին:

Պետական բյուջեի դեֆիցիտի (պակասուրդի) ֆինանսավորման աղբյուրներ

Պետական բյուջեի դեֆիցիտի (պակասուրդի) ֆինանսավորման աղբյուրները՝ դրանք ներքին և արտաքին աղբյուրներից ստացված փոխառու միջոցներն են և բյուջեների միջոցների տարեսկզբի ազատ մնացորդը:

Պետական երաշխիք

Պետական երաշխիքը որոշակի պահի դրությամբ կառավարության պարտավորությունը (բյուջետային երաշխիքը) փոխատուների և վարկատուների առջև, ինչպես նաև Կենտրոնական բանկի պարտավորությունը ոչ ռեզիդենտ փոխատուների և վարկատուների առջև ամբողջությամբ կամ մասնակի մարելու` Հայաստանի Հանրապետության ռեզիդենտ փոխառուների և վարկառուների կողմից վճարման ենթակա գումարները` սահմանված ժամկետներում նրանց կողմից չվճարվելու դեպքում:

Պետական հիմնարկների վերջնական սպառման ծախսերն` ուղղված անհատական բնույթի պահանջմունքների բավարարմանը

կազմված են պետական հիմնարկների կողմից անհատական սպառման համար նախատեսված սպառողական ապրանքների և ծառայությունների համար կատարած ծախսերից: Այսպիսի ծախսերը ֆինանսավորվում են պետական բյուջեի և արտաբյուջետային միջոցների հաշվին:

Պետական հիմնարկների վերջնական սպառման ծախսերն` ուղղված կոլեկտիվ պահանջմունքների բավարարմանը

տարբերվում են նրանով, որ դրանցում հաշվի են առնվում պետական բյուջեի հաշվին կազմակերպությունների կողմից մատուցվող ծառայությունները, որոնք բավարարում են ոչ թե առանձին տնային տնտեսությունների, այլ ամբողջ հասարակության պահանջմունքները

Պետական պարտք

Պետական պարտքը Հայաստանի Հանրապետության անունից և Հայաստանի Հանրապետության կենտրոնական բանկի անունից (բացառությամբ ռեզիդենտների հանդեպ Կենտրոնական բանկի առկա պարտքային պարտավորությունների) ստանձնված և որոշակի պահի դրությամբ առկա պարտքային պարտավորությունների հանրագումարը:

Պետական ֆինանսներ

Պետական ֆինանսների վիճակագրության տեղեկատվական բազան ձևավորված է ՀՀ ֆինանսների նախարարության կողմից Արմստատին տրամադրած պետական և համայնքային բյուջեների կատարման մասին հաշվետվությունների հիման վրա: Սկսած 2008թ.ից ՀՀ պետական բյուջեի, իսկ 2009թ.ից նաև ՀՀ համայնքների բյուջեների ցուցանիշների դասակարգումն իրականացվել է «Կառավարության ֆինանսների վիճակագրություն 2001» (GFS2001) ձեռնարկի դասակարգմանը համապատասխան:

Պետական և համայնքի բյուջեները

Պետությանը և տեղական ինքնակառավարման մարմիններին ՀՀ Սահմանադրությամբ և օրենքներով վերապահված լիազորությունների իրականացման համար անհրաժեշտ դրամական միջոցների ձևավորման և ծախսման որոշակի ժամանակահատվածի ֆինանսական ծրագրերն են:

Պորտֆելային ներդրումներ

Պորտֆելային ներդրումները օտարերկրյա ներդրողների այն կապիտալ ներդրումներն են, որոնք թույլ են տալիս օտարերկրյա ներդրումով կազմակերպությունում ունենալ սահմանափակ ազդեցություն և ստանալ որոշակի շահույթ, որը կարգավորվում է կողմերի միջև կնքվող պայմանագրով:

Պտղի մահ

Պտղի մահ է համարվում բեղմնավորման արգասիքի մահը մինչև մոր օրգանիզմից նրա լրիվ արտամղումը կամ դուրսբերումը, անկախ հղիության ժամկետից:

Ջրօգտագործումը (ջրասպառումը)

տարբեր կարիքների բավարարման նպատակով տարբեր ջրաղբյուրներից վերցված ջրային պաշարների օգտագործումն է: Այստեղ չեն հաշվառվում շրջադարձային ջրօգտագործումը, ինչպես նաև կեղտաջրերի և կոլեկտորացամաքուրդային ջրերի կրկնակի օգտագործումը:

Ռեզիդենտ

համարվում է կառուցվածքային երկրի միավոր, եթե այդ տարածքում է գտնվում նրա տնտեսական շահերի կենտրոնը, այսինքն` եթե այն զբաղվում կամ նախատեսում է զբաղվել տնտեսական գործունեության որևէ տեսակով կամ գործառնություններով երկար ժամանակահատվածում (մեկ տարի և ավել):

Ռեզիդենտ

համարվում է երկրի տնտեսության կառուցվածքային միավորը, եթե այդ երկրի տարածքում է գտնվում նրա տնտեսական շահերի կենտրոնը, այսինքն` եթե նա զբաղվում կամ նախատեսում է զբաղվել տնտեսական գործունեության որևէ տեսակով կամ գործառնություններով երկար ժամանակահատվածում (մեկ տարի և ավել):

Սեփականությունից ստացված եկամուտներ

Սեփականությունից ստացված եկամուտներն այն եկամուտներն են, որոնք ստացվում կամ վճարվում են կառուցվածքային միավորի կողմից օգտագործման նպատակով տրամադրված ֆինանսական, հողի և այլ ոչ ֆինանսական ակտիվների (ընդերք և այլ բնական ակտիվներ, պատենտ, արտոնագիր և այլն) օգտագործման արդյունքում:

Սկզբնական եկամուտների բաշխման հաշիվը

համարվում է եկամուտների սկզբնական բաշխման հաշվի երկրորդ կառուցվածքային մասը: Այն բնութագրում է ռեզիդենտների (կառուցվածքային միավորների կամ հատվածների) միջև արտադրական գործունեությունից և սեփականությունից ստացած սկզբնական եկամուտների բաշխումը:

Սկզբնական եկամուտների սալդո

Սկզբնական եկամուտների սալդոն բնութագրում է այն եկամուտները, որոնք ձևավորվում են կառուցվածքային ռեզիդենտ-միավորների մոտ` արտադրությանը մասնակցելուց և սեփականությունից: Այն որոշվում է որպես ռեզիդենտ-միավորների ստացած և վճարած բոլոր սկզբնական եկամուտների տարբերություն: Ամբողջ տնտեսության մակարդակով սկզբնական եկամուտների սալդոն` հաշվարկված համախառն հիմքով, այսինքն, մինչև հիմնական կապիտալի սպառման դուրս բերումը, հավասար է համախառն ազգային եկամտին:

Սովորաբար աշխատած ժամերը

վերաբերում են աշխատաժամերի հետ կապված բնորոշ իրավիճակին, այսինքն վերջին ամսում տիպային շաբաթվա ընթացքում աշխատած ժամերին` բացառելով ժամանակավոր բնույթ կրող արտաժամյա աշխատանքը կամ ոչ լրիվ ժամով աշխատանքը:

Սոցիալական բացառումներ

Սոցիալական բացառումները Հայաստանում նկարագրում են մարդկանց մեծամասնության կողմից ցանկալի կամ նույնիսկ անհրաժեշտ որոշ ապրանքների ձեռքբերման անկարողությունը` համապատասխան ընդունելի կյանք վարելու համար (սահմանումն օգտագործված է Եվրոստատի կողմից): Ցուցանիշը տարբերում է այն մարդկանց, ովքեր չեն կարող որոշակի ապրանքներ կամ ծառայություններ իրենց թույլ տալ, և նրանց, ովքեր չունեն այդ ապրանքների կամ ծառայությունների հասանելիություն՝ այլ պատճառներով: Սոցիալական բացառումների ուսումնասիրությունը լրացնում է դրամական (նյութական) և բազմաչափ աղքատության վերաբերյալ վերլուծությունը, ինչպես նաև վկայում է այս երեք տարբեր հայեցակարգերի միջև հստակ արտահայտված կապերի մասին:

Սուբսիդիաներ բյուջեից

Կազմակերպությանը սուբսիդիաների տեսքով անհատույց տրամադրված պետական աջակցության միջոցներն են:

Սուբսիդիաները

պետական բյուջեից որոշակի ապրանքների և ծառայությունների արտադրության նպատակով կազմակերպություններին տրամադրվող անհատույց ընթացիկ վճարներն են:

Սպառողական գների ինդեքսը (ՍԳԻ)

բնութագրում է բնակչության անձնական սպառման համար ձեռք բերված ապրանքների և ծառայությունների փաստացի հաստատագրված կազմի արժեքի փոփոխությունը ժամանակի և տարածության մեջ: Հայաստանի Հանրապետությունում սպառողական գների ինդեքսի հաշվարկման համար Երևան քաղաքում և հանրապետության 10 մարզերում սահմանված մեթոդաբանությամբ կատարվում է ապառողական գների (սակագների) ամենամսյա դիտարկում:

Վարելահողերը

գյուղատնտեսական մշակաբույսերի ցանքի (ներառյալ բազմամյա խոտաբույսերի ցանքերը և մաքուր ցելերը) համար օգտագործվող հողատեսքերն են:

Վարժարանները և ճեմարանները

միջնակարգ հանրակրթական ուսումնական հաստատություններ են, որոնք իրականացնում են հիմնական և լրացուցիչ հանրակրթական ծրագրեր: Վարժարաններում նախատեսված է սովորողների խորացված մասնագի-տացման տարբերակված ուսուցում, ճեմարաններում իրականացվում է ավագ դպրոցի սովորողների մասնագիտական կողմնորոշիչ ուսուցում:

Վարկային ներդրումներ

Վարկային ներդրումներն իրենցից ներկայացնում են բանկային համակարգի կողմից տնտեսությանը տրամադրված վարկերի գծով մնացորդները: Վարկային ներդրումները բաժանվում են կարճաժամկետի՝ տրամադրված մեկ տարուց պակաս ժամկետով և երկարաժամկետի՝ մեկ տարուց ավել ժամկետով:

Վարձակալական վճարներ

Կազմակերպության կողմից վարձակալված հողի, հիմնական միջոցների դիմաց վարձավճարները և վարձակալության հետ կապված այլ ծախսերն են:

Վարձու աշխատող

են համարվում անձինք, ովքեր աշխատում են գործատուի հետ կնքած պայմանագրի, աշխատանքի ընդունվելու հրամանի կամ ձեռք բերված որոշակի գրավոր կամ բանավոր համաձայնության հիման վրա և ստանում են դրամական և/կամ բնեղեն փոխհատուցում` աշխատավարձի տեսքով:

Վերջնական սպառման ծախսերը

ձևավորվում են տնային տնտեսությունների վերջնական սպառման ծախսերից, տնային տնտեսությունները սպասարկող ոչ առևտրային կազմակերպությունների վերջնական սպառման ծախսերից, ինչպես նաև կոլեկտիվ ծառայությունների, անհատական ծառայությունների ու ապրանքների համար կատարված պետական հիմնարկների վերջնական սպառման ծախսերից: Այսպիսի խմբավորումը ցույց է տալիս վերջնական սպառման ծախսերի ֆինանսավորման աղբյուրներն ըստ հատվածների:

Տարածքի անտառպատվածությունը

անտառով ծածկված մակերեսի հարաբերությունն է հանրապետության ողջ տարածքին:

Տնային տնտեսությունները սպասարկող ոչ առևտրային կազմակերպությունների վերջնական սպառման ծախսերը

տնային տնտեսություններին հասարակական կազմակերպությունների կողմից անվճար տրամադրվող սպառողական ապրանքների ու ծառայությունների համար կատարված ծախսերն են: Դրանց մեջ ներառվում են նաև իրենց աշխատողներին կրթության, առողջապահության, հանգստի և զվարճանքների ոլորտում կազմակերպությունների կողմից մատուցված անվճար ծառայությունները:

Տնային տնտեսությունների վերջնական սպառման ծախսերը

ներառում են տնային տնտեսությունների այն ծախսերը, որոնք ուղղված են բոլոր առևտրական կազմակերպություններում, քաղաքային շուկաներում և ոչ կազմակերպված (փողոցային) առևտրի վայրերում, կենցաղային և բնակարանային-կոմունալ սպասարկման, ուղևորատար տրանսպորտի, կապի, հյուրանոցների, մշակույթի, առողջապահության և կրթության հիմնարկների` սպառողական ապրանքների և ծառայությունների ձեռքբերմանը, ինչպես նաև տնային տնտեսությունների կողմից սեփական սպառման համար արտադրված (անձնական օժանդակ տնտեսությունների գյուղատնտեսական արտադրանքը, սեփական կացարանում ապրելու պայմանականորեն չափվող ծառայությունները) և որպես աշխատանքի վարձատրություն ստացած ապրանքների և ծառայությունների բնեղեն տեսքով սպառմանը :

Տնօրինվող եկամուտ

Տնօրինվող եկամուտն այն եկամուտն է, որը վերջնական սպառման կամ խնայողության նպատակով տնօրինում է կառուցվածքային միավորը: Այն հավասար է համախառն ազգային եկամտից հանած որպես ընթացիկ տրանսֆերտներ փոխանցված եկամուտները, գումարած` ստացած ընթացիկ տրանսֆերտները:

Տնօրինվող եկամտի օգտագործման հաշիվը

ցույց է տալիս, թե տնային տնտեսությունները, պետական հիմնարկները և տնային տնտեսությունները սպասարկող ոչ առևտրային կազմակերպությունները ինչպես են իրենց տնօրինվող եկամուտը բաշխում վերջնական սպառման ծախսերի և խնայողության միջև:

Տրանսպորտ

Տրանսպորտն բովանդակում է ընդհանուր և ոչ ընդհանուր օգտագործման տրանսպորտի տեսակները:

Տրանսֆերտը

գործառնություն է, երբ կառուցվածքային մեկ միավորը տրամադրում է ապրանքներ, ծառայություններ,ակտիվներ (ֆինանսական կամ ոչ ֆինանսական) մեկ այլ միավորի` առանց դրանց դիմաց ապրանքի, ծառայության կամ ակտիվի ձևով փոխհատուցում ստանալու: Տարբերում են ընթացիկ և կապիտալ անհատույց փոխատվություններ: Դրանք կարող են իրականացվել դրամական և բնեղեն ձևով:

Տրված ընթացիկ կանխավճարներ

Ընթացիկ ակտիվների ձեռք բերման, աշխատանքների կատարման, ծառայությունների մատուցման համար տրված կանխավճարների գումարներն է:

Ցանքատարածություններ

Ցանքատարածություններն (ուղևոր-կիլոմետրերով) հաշվարկվում է փոխադրված ուղևորների թվաքանակի և մեկ ուղևորի փոխադրման միջին հեռավորության արտադրյալների հանրագումարով: Ավտոմոբիլային տրանսպորտի ուղևորափոխադրման (փոխադրված ուղևորների թվաքանակը) և ուղևորաշրջանառության ծավալները որոշվում են ըստ հաղորդակցության առանձին տեսակների` ներքաղաքային, ներմարզային, միջմարզային և միջպետական:

Ցպահանջ ավանդներ

Ցպահանջ ավանդները բանկերի պահպանմանը հանձնված և որևէ գործարք իրականացնելիս հանվող միջոցներն են:

Փայտանյութի ընդհանուր պաշարը

փայտանյութի աճող մասի, անկումների (տապալվածքների) և միջանկյալ օգտագործման պաշարների գումարն է:

Փաստացի աշխատած ժամերը

հետազոտվող շաբաթվա ընթացքում ապրանքների և ծառայությունների արտադրության համար աշխատողի կողմից փաստացի ծախսված ժամանակահատվածն է, որը կարող է ավելի կամ պակաս լինել ինչպես օրենսդրորեն սահմանված (նորմալ) աշխատաժամանակից, այնպես էլ սովորաբար աշխատած ժամերից: Հետազոտվող շաբաթվա ընթացքում փաստացի աշխատած ժամերը կարող են հավասար լինել 0-ի տարբեր պատճառներով ժամանակավորապես չաշխատելու դեպքում (օրինակ՝ հիվանդության, արձակուրդի, հերթափոխային աշխատանքի և այլն):

Փոխադրված բեռների (բեռնափոխադրումներ) ծավալը

Փոխադրված բեռների (բեռնափոխադրումներ) ծավալը ներառում է փոխադրված բեռների փաստացի քանակը, հաշվի առնելով տարայի կամ բեռնարկղների (կոնտեյների) քաշը:

Փողի բազա

Փողի բազան ներառում է ՀՀ ԿԲ-ից դուրս կանխիկ դրամը, ՀՀ ԿԲ-ում առևտրային բանկերի պարտադիր պահուստները և ոչ բանկային կազմակերպությունների ավանդները: Այլ արտահայտությամբ՝ դրամական բազան զուտ արտաքին և զուտ ներքին ակտիվների գումարն է:

Փողի զանգվածը

ներառում է շրջանառությունում գտնվող կանխիկ դրամը և ներքին տնտեսության (բնակչության, ձեռնարկությունների և հասարակական կազմակերպությունների) դրամով և արտարժույթով բոլոր ավանդները բանկային համակարգում:

Փոստային և սուրհանդակային ծառայությունները ներառում են

- ազգային փոստի բաժանմունքներից փոստի, ծանրոցների, ծանրոցածրարների (բանդերոլների) փաթեթների հանում, տեսակավորում, բաշխում, տեղավորում և տեղ հասցնում, - «ցպահանջ» թղթակցության մշակում, - փոստային նամականիշերի, բացիկների, ծրարների վաճառք, - պայմանագրային հիմունքներով պարբերական մամուլի տարածում, - հատուկ կապ և կառավարական սուրհանդակային գործունեություն (ֆելդեգերային ծառայություն), - ազգային փոստից բացի այլ կազմակերպությունների կողմից նամակների, ծանրոցների և ծանրոցածրարների (բանդերոլների) հանում, տեղափոխում, տեղ հասցնում:

Քոլեջները

հաշվառված են միջին մասնագիտական ուսումնական հաստատությունների ընդհանուր թվում: Քոլեջներում մասնագետների պատրաստումն իրականացվում է միջին մասնագիտական կրթական ծրագրով, ինչպես նաև հանրակրթական և արհեստագործական կրթական ծրագրերով:

Օտարերկրյա ներդրումներ

Օտարերկրյա ներդրում – Գույքի ցանկացած տեսակ, այդ թվում` ֆինանսական միջոցներ և մտավոր արժեքներ, որն օտարերկրյա ներդրողի կողմից անմիջականորեն ներդրվում է Հայաստանի Հանրապետության տարածքում իրականացվող ձեռնարկատիրական կամ այլ գործունեության ոլորտում` շահույթի/եկամտի ստացման կամ այլ օգտակար արդյունքի հասնելու նպատակով:

Օտարերկրյա ուղղակի ներդրումներ

Ուղղակի ներդրումը կատարվում է օտարերկրյա ներդրողների կողմից, որոնք ձգտում են ձեռք բերել ուղղակի ներդրումով կազմակերպության գործունեության վրա կայուն, տևական ազդեցություն:

Ֆինանսական համակարգի զուտ արտաքին ակտիվները (ԶԱԱ)

ներկայացնում են կենտրոնական բանկի, առևտրային բանկերի և վարկային կազմակերպությունների զուտ արտաքին ակտիվների հանրագումարը: